Kultura Okiem Svetomira

Ikonoklaści piszą o pentagramie tak:

GWIAZDA PIĘCIORAMIENNA (PENTAGRAM). Dwa rogi w górę: oznacza królestwo Lucyfera, dwa rogi w dół: człowiek jest bogiem. Niektóre muzyczne zespoły przyjęły te symbole jako gwarancja sukcesu. entagram, pentagrammon (gr. penta – pięć, gramma – litera, znak), pięciokąt foremny gwiaździsty lub gwiazda pięcioramienna – jest ważnym symbolem magiczno – okultystycznym, a także satanistycznym. Jest to pięcioramienna gwiazda, wpisana w okrąg. Punkt szczytowy jest odpowiednikiem ducha. Pozostałe punkty styczne reprezentują: wiatr, ogień, ziemię i wodę. Uważa się , że ma on siłę błagania dobrych duchów i ochronę od złych mocy. Cała gwiazda symbolizuje ludzkość balansującą pomiędzy niebem (punkt szczytowy) a ziemią (punkty podstawy). Jest to także jeden z zasadniczych symboli czarnoksięstwa. Odnosi się on również do Wicca – religii feministycznej, czczącej bożki lub wprost siłę (często pojmowaną zamiennie z płodnością). Podstawy tych wierzeń odnaleźć możemy w Mezopotamii, Egipcie i Kanaanie, a w późniejszy jej rozwój nastąpił w dobie Celtów. Samo słowo wicca w języku gaelickim znaczy „czarownica”. Pentagram jest często używany w praktykach czarnej i białej magii oraz przy sprawowaniu „czarnej mszy”. Znaleźć go ponadto można na kartach Tarota i w Biblii szatana.

Tym razem ten bełkotliwy tekst zawiera trochę prawdy, może nawet sporo prawdy.

A jednak……

Pentagram, choć to brzmi zaskakująco, również jest starożytnym symbolem chrześcijańskim. Siostra Forstner tak o nim pisze: Pięcioramiennej gwiazdy (pentagramu) nie należy łączyć tylko z symboliką liczby pięć(….); nie tylko kryje ona w sobie zwielokrotniony złoty podział, ale ma także swoje własne znaczenie jako prastary znak czarodziejski (pentagram magiczny, kabalistyczny), który ujarzmia złe potęgi. Wszystko, co obejmuje swym zasięgiem, zostaje – jak wierzono- pozbawione swej sprawczej mocy. W symbolice pitagorejczyków pentagramu używano zamiast słowa „zdrowie” (ygieia). Uczniowie tej szkoły zwykli (za Lukianem z Samosaty) używać go jako formuły życzenia zamieszczanej na początku listu. Uważali to życzenie za najbardziej odpowiednie dla ciała i duszy, ponieważ wydawało im się, że w nim zawiera się wszystko, co dla człowieka jest dobre: szczęście w działaniu, radość i fizyczne dobre samopoczucie. Ten geometryczny znak był zatem synonimem owych treści. Nazywano go po prostu ygieia i w kręgu pitagorejczyków był ich znakiem rozpoznawczym. Wydaje sie, ze pentagram czy pentalfa były, jako symbole zdrowia i szczęścia bardzo rozpowszechnione. Mówi się , że królowi syryjskiemu Antiochowi (…) ukazał się przed bitwą przeciw Galatom we śnie Aleksander Wielki i radził mu zaopatrzyć swe wojsko w starodawny znak YΓIEIA, w którym połączenie z sobą ostrych kątów tworzy pięciokrotne alfa. Podobnie i na monetach tego króla był wytłoczony pentagram z jego podpisem. W armii cesarzy bizantyjskich, a więc już w czasach chrześcijańskich, żołnierze, których jako pierwszych rzucano w wir walki i którzy przed wszystkimi innymi oddziałami mieli przechylić szalę „zwycięstwa”, nosili małe tabliczki, na których umieszczana była pentalfa w trzech kolorach: zielonym i jasnoniebieskim z purpurowym obrzeżem. Zdaniem Korneliusza a Lapide znak ten uchodził za symbol Chrystusa: On jest Alfą i Omegą, a z jego pięciu ran wypływa zbawienie świata. (Forstner 1990; s.61-62) Wspomniana zaś piątka symbolizowała u pitagorejczyków wesele, zaślubiny, jako suma dwójki i trójki, a więc połączenie elementów męskiego i żeńskiego. Uważano, że nowożeńcom potrzebna jest opieka pięciu bóstw, a Platon uważał, że na wesele trzeba zaprosić pięciu przyjaciół oblubieńca i pięć przyjaciółek oblubienicy. Niektórzy wywodzą tę symbolikę od pięciu planet, które jakoby asystują zaślubinom Słońca i Księżyca. Zawarcie przymierza na Górze Synaj, które było niejako zaślubinami Boga z ludźmi było poprzedzone pięcioma poleceniami Boga. W zwyczajach weselnych duże znaczenie mają róża., winna latorośl, jabłko i pigwa, których liście lub kwiaty mają pięciodzielną budowę (Forstner 1990; s. 45). Warto też zauważyć, że w przekroju poprzecznym jabłka (którego weselna, a szerzej miłosna, czy też erotyczna symbolika nie tylko z piątką jest powiązana) można dostrzec pentagram utworzony przez szypułki nasion. Ojcowie Kościoła wiążą liczbę pięć najczęściej z rozmaitymi wydarzeniami biblijnymi. Święty Augustyn odnosi ją do pięciu zmysłów człowieka. W jego interpretacji pięć panien mądrych to te, które unikają zmysłowych rozkoszy. (Forstner 1990; s. 45-46) Biedermann, wśród grup używających pentagramu, wymienia Egipcjan, Etrusków, pitagorejczyków, gnostyków, manichejczyków, bogomiłów, średniowiecznych magów i wolnomularzy. Odnotowuje również jego chrześcijańskie znaczenie, jako symbolu pięciu ran Ukrzyżowanego oraz połączenia Początku i Końca w Chrystusie jako Alfie i Omedze. (Biedermann 2003; s.272-273). Jak widać, pentagram jest symbolem o bardzo bogatej symbolice, bynajmniej nie tak jednoznacznym, jak się to wydaje Danowi Brownowi, który twierdząc, że oznacza on wyłącznie „sakralność kobiecą” (Brown 2006; s. 52-54), okazał się, nie pierwszy i nie ostatni raz zresztą, totalnym ignorantem.

Symbole są zazwyczaj wieloznaczne, zwłaszcza te stare i zakorzenione w naturze. Pentagram do takich właśnie należy. Ma wiele różnych znaczeń, często wzajemnie sprzecznych. Te chrześcijańskie nie są bynajmniej dominujące, a wręcz przeciwnie. Dlatego, w odróżnieniu od innych zagrożonych symboli, nie będę nakłaniał do szerokiego wykorzystywania pentagramu przez katolików. Niech pozostanie w ornamentyce i w zestawach symbolicznych, ale jako symbolu izolowanego lepiej go nie wykorzystywać. Warto jednak pamiętać, że w symbolice chrześcijańskiej pentagram z dwoma rogami w dół (tylko taki w niej występuje) nie oznacza „Człowiek jest Bogiem” a „Chrystus jest Alfą i Omegą, a z Jego pięciu ran wypływa zbawienie świata. „

O jednorożcu czyściciele wiary piszą tak:

JEDNOROŻEC. Symbol wolności seksualnej. Miłość lesbijska, homoseksualizm, seks grupowy, itd. Ruch feministyczny i moda preferujący ubiór jednakowy dla kobiet i mężczyzn – popierają tezy New Age. (sic!)

A jednak……

Jednorożec to piękny i stary symbol chrześcijański. Jego znaczenie symboliczne zostało przez chrześcijaństwo przejęte ze starożytnych legend, a występuje on już w tekstach wczesnochrześcijańskich. Przede wszystkim dostrzegano wtedy rolę Jednorożca w zwalczaniu trucizn. Przed trucizną miały chronić przede wszystkim jego rogi. Jeden z bestiariuszy tak uzasadniał jego skuteczność w tej mierze: zanim inne zwierzęta zbliża się do wodopoju, wąż pręży się i pluje trucizna do wody. Zwierzęta wiedząc, ze w wodzie znajduje się trucizna, nie odważają się jej pić. Czekają na jednorożca. Ten przybywa, wchodzi do wody i rogiem kreśli znak krzyża, co sprawia, ze ustaje działanie trucizny. Dopiero gdy jednorożec napije się wody, piją też wszystkie inne zwierzęta. Manfred Lurker pisze: Jednorożec oczyszcza swym rogiem wodę zatrutą przez węża, stając się tym samym symbolem Chrystusa, który uwolnił świat od grzechów. Jego związki z Chrystusem są wielorakie, pisarze chrześcijańscy ukazują jednorożca, jako wskazującego na jednorodzoność Syna Bożego, na jego niepokonaną siłę, jak już wskazałem na śmierć na krzyżu, na wszechwładzę nad światem. Na to ostatnie znaczenie wskazuje Orygenes, przyrównując róg tego zwierzęcia do wszechwładzy Chrystusa nad światem: do jednorożca podobny jest Ten, co sprawuje swoją władzę nad wszelkimi królestwami. Również Pryscylian określał Boga jako jednorogiego. Justyn Męczennik przyrównuje róg jednorożca do poprzecznej belki krzyża. Również Tertulian i inni autorzy wiążą jednorożca z krzyżem. Wizerunki jednorożców symbolizowały Chrystusa także na średniowiecznych pastorałach.

Na Osobach Boskich nie kończy się chrześcijańska symbolika jednorożca. Jak pisze Lurker: Do szczególnego rozpowszechnienia motywu jednorożca przyczynił się łaciński przekład znanego dzieła Physiologus. Według danych tego dzieła jednorożec jest zwierzęciem tak dzikim i płochliwym, iż nie daje się upolować żadnemu myśliwemu. Jedynie, gdy znajdzie się w lesie jakaś czysta dziewica, wtedy zbliży się do niej jednorożec i zaśnie na jej łonie. W związku z tym staje się jednorożec także symbolem dziewictwa. W dalszej konsekwencji tego faktu pojawia się w ikonografii Matki Boskiej. Szczególnie uwidacznia się to w scenach Zwiastowania, gdzie archanioł Gabriel bywał niekiedy przedstawiany jako myśliwy przyprowadzający do Maryi jednorożca. Towarzyszyły mu trzy ogary bądź o imionach Wiara, Nadzieja i Miłość, bądź też Prawda, Sprawiedliwość, Pokój. Matka Boża była w tych scenach przedstawiana albo w ogrodzie albo przy różanym żywopłocie.

Jednorożec jest także symbolem Ducha Świętego, a także atrybutem świętych Justyn z Antiochii i Padwy.

W Biblii jednorożec występuje kilka razy. Septuaginta i Wulgata przełożyły tak w Ps 22,22; 29,6 92,11 i Iz 34,7 hebrajskie słowo re’em w innych miejscach oddawane jako „nosorożec”. Poniżej rzeczone cytaty za Biblią Księdza Wujka.

Wybaw mnie z paszczęki lwiej a od rogów jednorożcowych uniżenie moje. Ps 22, 22

I podrobi je jako cielę Libańskie, a umiłowany jako syn jednorożców. Ps 29,6

I będzie wywyższon róg mój jako jednorożców, a starość moja obfitym miłosierdziem.  Ps 92,11

 I zstąpią jednorożcowie z nimi i bycy z mocarzmi. Upoi się ziemia krwią ich i piasek ich tukiem tłustych.  Iz 34, 7

Zachęcam więc do używania jednorożca jako bogatego w znaczenia symbolu chrześcijańskiego.

Literatura

1. Hans Biedermann, Leksykon symboli, 2003, s,125-126

2. Mariusz Dobkowski, Jednorożec, w Religia 2001-2003, T. 5, s. 181-182

3. Manfred Lurker; Słownik obrazów i symboli biblijnych; Poznań 1989

4. Dorothea Forstner OSB; Świat symboliki chrześcijańskiej; Warszawa 1990

5. Konkordancja biblijna; Warszawa 1982