Kultura Okiem Svetomira

Kwestja ta nie jest podrzędną. Chodzi tu bowiem o użyteczność chrześcijaństwa, o skutek Odkupienia. Jeżeliby i po śmierci Chrystusa Pana tylko wyjątki miały wejść do nieba, tak jak w pogaństwie, spytaćby się można, co za tryumf odniósł Bóg nad szatanem przez krzyż i łaskę? Po co dzieło stworzenia, gdyby garstka zaledwie z pośród ludzi miała się zbawić? Do kwestji tej zabrać się trzeba ze skromnością i nikomu nie trzeba się narzucać. Wolno korzystać jednak z wolności zostawionej przez Kościół św. w sprawach wątpliwych. Rozwiązywania na tem polu Kościół rozróżni, czy pochodzą z miłości, czy z ciekawości, a to po pewnej woni ukrytej, o której mówi Pismo św.: „Oto woń syna, jako woń pola pełnego, któremu pobłogosławił Pan.” (Rozdz. XXXVII 17.)

Rozpatrując liczbę wszystkich wybranych istot rozumnych i wolnych, lub w ogóle całe dzieło stworzenia, przyznać musimy, że liczba zbawionych będzie bardzo wielka. Można się zgodzić na częściowe porażki ludzki, narodów, lub nawet globów; lecz porażka ogólna powszechna – tego zrozumieć nie można. Toby była porażka mądrości, wszechmocy i dobroci Boga! Nie były więc przedsięwzięte odpowiednie środki do zbawienia, plan był źle obmyślany, łaski były niedostateczne, wola ludzka za mało wspierana, gdy większość upadła, gdy ogrom i wspaniałość stworzenia zostały w rozprószeniu i rozsypce – a w rezultacie wypada ogromne zwycięstwo zła nad dobrem, szatana nad Bogiem… To przecież niemożliwe!

Kiedy weźmiemy pod uwagę samą tylko ludzkość, zamieszkującą ziemię, to i wówczas nie można się pisać na zdanie o małej liczbie wybranych. Prawda, że stosunkowo wielkie mnóstwo było dotychczas pogan i bałwochwalców, mnóstwo jest ich teraz, wielu jest heretyków i odszczepieńców, garstka tylko katolików. Lecz tu zauważyć należy, że nie jutro kończy się świat, a więc jeszcze dużo pozostaje czasu do nawrócenia się narodów; gdy zaś po życiu w katolicyzmie przez kilka tysięcy lat nastąpi obliczenie wybranych, wtedy zapewne liczba ich przewyższy potępionych. Pamiętajmy, że przedmowa świata katolickiego, to 4000 lat przed przyjściem Zbawiciela! Potem zaczyna się książka, której dwie karty zaledwie otwarte zostały. – Nadto nie od każdego jednakowo Bóg żądać będzie: poganom dano tylko prawo naturalne, stąd według tego prawa jedynie będą oni sądzeni. Dla nich nawet w Nowym Zakonie wystarczy Chrzest św. pragnieniem. Dla pogan: dość unikać zła, czynić dobrze, a kiedy wpadną w grzechy, mają żałować i wyrzec się ich na przyszłość. Prawda, że do wykonania tego człowiek jest za słaby, ale Bóg, chcąc zbawienia każdego człowieka, każdemu daje potrzebne łaski, każdą duszę, nawet w głębi najgrubszego bałwochwalstwa otacza nićmi najczulszej miłości. – Św. Agobard, arcybiskup Lyoński, mówi: „Wierzymy, iż wielu nawet pogan naznaczonych jest piętnem niewidzialnem, przez które członkami Chrystusa i jednem ciałem z przeznaczonymi do żywota wiecznego się stają.” To samo należy utrzymywać o heretykach i odszczepieńcach, którzy przecież wierzyli w Chrystusa, żyli w niezwyciężonej niewiadomości prawdziwiej religji. Wynika to wyraźnie ze słów Ojca św. Piusa IX wyrzeczonych do zebranych biskupów w Rzymie w roku 1854: „ Za niewątpliwe uważać potrzeba, że niepochodząca z własnej winy nieświadomość prawdziwej religji – nie stanowi winy wobec Boga.”

Nie można więc mówić, że mała liczba będzie zbawionych, owszem trzeba przypuścić zdanie przeciwne. Pismo św. bowiem powiada, że Bóg zakreślił granice stosowne do liczby wybranych, jaką z nich chciał otrzymać; stąd wnosić możemy, iż Bóg nie prędzej da znak na koniec świata, aż liczba wybranych się dopełni. Pocóż zaś świat miałby się kończyć, gdy liczba potępionych będzie większą? Poco dzieło Boże ma ponosić klęskę?

Pytając się, czy większość katolików będzie zbawiona, z bardziej stanowczą odpowiedzią twierdzącą trzeba się odezwać. Należy tu mieć na oku nie pojedyncze narody, epoki, ale ogół katolików: wtedy zdanie powyższe wyda się prawdopodobniejsze. Wiemy bowiem, iż większość dzieci katolickich umiera po otrzymanym Chrzcie; z dorosłych zaś grzeszników mało się znajduje takich, którzyby schodzili z tego świata bez Sakramentów, bez skruchy. Św. Franciszek Salezy utrzymuje, że mało katolików będzie potępionych, ponieważ katolicy, mając podstawy prawdziwej wiary, zwykle wcześniej czy później wydadzą swój owoc, t. j. zbawienie. Św. Alfons Liguori sądził, że katolikowi bardzo trudno jest zgubić siebie. Słowa Ewangelji o małej liczbie wybranych odnoszą się do małej liczby chrześcijan pośród tylu narodów. Zresztą z przypowieści Chrystusowych wnioskować wolno, że jak mniej jest chwastu na polu niż pszenicy, tak mniej będzie potępionych w Kościele katolickim, niż zbawionych.

Najśmielsze są w tym względzie twierdzenia uczonego i świątobliwego O. Fabera. On mówi, że większość dorosłych katolików, może prawie wszyscy, będą zbawieni. Dowody swego zdania opiera najpierw na ostrości sądów ludzkich: ludzie im sami są gorsi, tem więcej widzą u drugich złego i potępienia godnego. Następnie wykazuje, że zdaje się nam, iż złego więcej na świecie, ponieważ zło bardziej uderza w oczy niż dobro. Nadto wiedzieć należy, że nie życie decyduje o zbawieniu, ale koniec jego; przy końcu zaś życia nawraca się wielu. Przedtem grzesznych lub obojętnych i w ten sposób z miłosierdzia Bożego dostępują zbawienia. Wreszcie grzesznicy nierzadko lepsze mają serce od czynów zewnętrznych. I chociaż z zewnątrz wobec świata uchodzą za zbrodniarzy, przecież Bóg, który patrzy na serce, lituje się nad nimi i dla ich dobrego usposobienia pociąga do Siebie i zbawia. – O. Faber przywodzi cały jeszcze szereg motywów pozwalających wierzyć w wielką liczbę wybranych w Kościele katolickim: 1) Wspaniałomyślność Boga. P. Bóg we wszystkiem jest tak hojny, więc i w tym wypadku nie będzie skąpy – zbawi tedy wielkie mnóstwo katolików. 2) Ustanowienie Kościoła katolickiego. Celem Kościoła jest ułatwiać ludziom zbawienie. Nie osiągnąłby zaś Bóg zamierzonego przez to celu, gdyby większość katolików była potępiona. 3) Zaszczytność Odkupienia. Jedna kropla krwi Chrystusowej zdolna zbawić świat, a nie miałażby zbawić większości mistycznego ciała Jezusa? 4) Działanie Sakramentów św. Wiemy, że jedna Komunja św. potrafi uczynić świętego, jedno rozgrzeszenie kapłańskie – usunąć górę grzechów. Czyżby więc tyle razy po tylu miejscach udzielane Sakramenty miały ten rezultat, że większość katolików się zgubi? 5) Miłosierdzie na łożu śmiertelnem, gdzie Bóg po raz ostatni stara się duszę dla Siebie pozyskać. 6) Niezwykła surowość kar czyśćcowych. Pocóż te cierpienia byłyby tak wielkie, gdyby tylko mniejszość doskonałych miała tamtędy przechodzić? 7) Cel Kościoła ziemskiego. Celem tym jest żniwo ewangeliczne. Trudno zaś jest przypuścić, aby żniwo to Niebieskiemu Gospodarzowi nie powiodło się. – Oczywiście wszystkie powyższe wywody oparte są na domysłach, lecz i przeciwna teorya nie posiada silniejszych fundamentów. Wolno więc utrzymać zdanie o wielkiej liczbie wybranych, zwłaszcza że ona więcej sławi dobroć, mądrość i wszechmoc Boga.

Za tą stroną.