Kultura Okiem Svetomira

O tym symbolu zagrożeniowcy piszą tak: NIESKOŃCZONOŚĆ. Matematyczny symbol nieskończoności jest przedstawiany jako lemniscate, leżące poziomo osiem. Został wymyślony w 1655 przez matematyka Janie Wallis, a jako wstęga został zapisany po raz pierwszy przez Bernoulli-ego czterdzieści lat później. Leminiscate jest wzorowany na modelu wstęgi Mobiusa (którego nazwa pochodzi od nazwiska XIX wiecznego matematyka Mobiusa). Mobius jest pasem papieru który jest skręcany i przymocowany w końcach, formujący dwie wymiarowe powierzchnie. Religijny aspekt symbolu nieskończoności nie bierze jego matematycznych początków. Symbole te, zostały znalezione jako rzeźby w tybetańskiej skale przedstawiające Ouroboros-a lub węża nieskończoność, który często jest przedstawiany w tym właśnie kształcie. W tarocie lemniscate reprezentuje równowagę sił, nieskończoną świadomość i moc ezoteryczną i często jest kojarzona z kartą I – pierwszą Magiem.

A jednak …

Lemniskata (tak to się pisze po polsku, a nie lemniscate) jest, a przynajmniej może być symbolem, chrześcijańskim.

Człowiekowi religijnemu, myślącemu symbolicznie (a ludzi religijnych cechuje właśnie myślenie symboliczne) nieskończoność kojarzy się przedewszystkiem z nieskończonym Bogiem. Nic więc dziwnego, że symbol, który początkowo odnosił się jedynie do nieskończoności w sensie matematycznym, z czasem zaczął być odnoszony do nieskończoności w sensie metafizycznym. A nieskończoność metafizyczna to w pełnym sensie Bóg. Oczywiście mogły się pojawić i z czasem się pojawiły także interpretacje okultystyczne. Trzeba jednak pamiętać, że wszystkie nieskończoności okultystyczne są tylko marnym cieniem nieskończoności Boga. A cień nigdy nie jest w stanie przesłonić słońca. A tym bardziej Słońca.

Nic więc dziwnego, że symbol nieskończoności zaczął się pojawiać także w kontekście wybitnie chrześcijańskim. Powyżej widzimy witraż z kościoła św. Józefa Robotnika w Rybniku. Na wielu miejscach już pisałem, że w przypadku symboli mających zarówno znaczenia chrześcijańskie, jak i niechrześcijańskie, warto, gdy używa się ich w chrześcijańskim kontekście, wzmocnić ich znaczenie przez dołączenie symboliki typowo chrześcijańskiej. Tak właśnie jest w tym przypadku – symbol nieskończoności został połączony z literami alfa i omega, wskazującymi dobitnie na Jezusa Chrystusa (być może użycie małej litery alfa sprawia, że nie dla wszystkich jest to czytelne). Daje to szerokie pole do medytacji o Nieskończonym Bogu, który uniżył się, by stać się człowiekiem. Na dwie natury – boską i ludzką, współistniejące w Jezusie Chrystusie wskazuje zarówno użycie litera Alfa i Omega, jak też kształt symbolu, składającego się z dwóch jednakich części. Wszystkie zaś symbole składające się z dwóch jednakich lub bardzo podobnych do się części wskazują dobitnie na dwie natury Pana Naszego Jezusa Chrystusa.

Tu zaś widzimy potrójną lemniskatę na osiemnastowiecznej chrzcielnicy w Pstrążnej. Tutaj nieskończoność Boga jest powiązana z prawdą o Trójcy Świętej. I znów mamy doskonały temat do medytacji. Co się zaś tyczy obecności podobnych symboli w religiach niechrześcijańskich i to już przed wprowadzeniem lemniskaty do matematyki, to i tu nie ma problemu. Pisałem już w tekście o cyrklu, że symbolika chrześcijańska nie została wymyślona przez człowieka, ale stworzona przez Boga i człowiek ją tylko odkrywa. Nie ma więc nic dziwnego w tym, że niektóre jej elementy odkryli także wyznawcy religij niechrześcijańskich, w których tkwią wszak ziarna prawdy.

Wróćmy jeszcze na chwilę do matematyki. To swoją drogą fascynujące, w jak wielu miejscach symbole chrześcijańskie opierają się na matematyce. To kolejny dowód na to, że człowiek je tylko odkrywa, a nie tworzy, podobnie jak prawa matematyczne właśnie. Co zaś się tyczy lemniskaty, to matematyka, poza symbolem nieskończoności zna kilka figur geometrycznych o podobnym kształcie, zbiorczo określanych tą nazwą.

O czaszce tropiciele piszą tak: SYMBOL CZASZKI. Bardzo mocno rozpowszechniony symbol obecny w dzisiejszej popkulturze. Szczególnie umieszczany na wszelkiego rodzaju ubraniach, widoczny również w grach komputerowych, w różnych subkulturach uważany za nieodzowny element ubioru. Znak często umieszczany na flagach pirackich, mający symbolizować strach i śmierć. Ma swój początek u okultystów, którzy przyzywali moce demoniczne do tego celu wykorzystując kości zmarłych…podczas obrzędów ważna była profanacja szczątków…takie…od wielu stuleci ten symbol towarzyszy wszelkim grupą okultystycznym i satanistycznym. noszący go przyzywa do siebie demona śmierci…daje mu jakby pozwolenie na to aby działał w jego życiu.. Doświadczenie wielu księży egzorcystów którzy w swojej posłudze trafiali na osoby noszące tego typu znaki wskazuje na to iż większość ludzi którzy nosili ten symbol doświadczało w swoim życiu wielkiego cierpienia. napaści złych duchów… rodziny takich osób doświadczały często niewytłumaczalnych chorób, smutku, depresji, myśli samobójczych czy nawet śmierci w dziwnych okolicznościach…. znak ten jest szczególnie rozpowszechniany przez grupy satanistyczne. i tak: CZASZKA I KOŚCI. Początki symbolu czaszki i dwóch skrzyżowanych kości jest nieznany. Znak jest dosyć stary i pojawiał się w chrześcijańskich katakumbach. W wiekach średnich był ozdobą nagrobków i występował w wielu tekstach – „memento mori” (pamiętaj o śmierci). W ostatnich czasach czaszka i skrzyżowane kości znaczą truciznę. Symbol pojawił się na fladze piratów – Wesoły Roger „Jolly Roger”. Znaczenie symbolu do Templariuszy. Radosny Roger – przypuszczalnie wziął swoją nazwę od terminu ‚jolie rouge’, jakim francuscy templariusze określali czerwoną flagę umieszczaną na jej okrętach wojennych, później wykorzystywaną przez piratów. Czaszka, kości i wolnomularstwo. Czaszka i skrzyżowane kości są również ważnym emblematem w masonerii, gdzie symbolizują krótkotrwałość materialnego świata. Jest również używana w rytuałach inicjacji jako symbol odrodzenia, może również symbolizować sefirota Dath w kabalistycznym drzewie życia, wycieczkę do wyższego królestwa rozumienia osiągalnego tylko przez duchową śmierć i odrodzenie.

A jednak…

Czaszka, zarówno sama, jak i z piszczelami, to stary i ważny symbol chrześcijański. Od czasów średniowiecza czaszka jest ikonicznym zapisem motta memento mori – pamiętaj o śmierci. Ma przypominać o krótkotrwałości życia ludzkiego na ziemi. Symbol czaszki prawdopodobnie nie był znany w starożytności chrześcijańskiej. Czaszka, jako symbol śmierci występowała często wraz z wizerunkami ropuchy i węża. Symbol ten upowszechnili jezuici, propagujący medytacje na temat śmierci wspomagane wpatrywaniem się w czaszkę. W kościele Santa Maria della Concezione w Rzymie, należącym do ojców kapucynów, znajdują się w podziemiach cztery kaplice wyłożone czaszkami, szkieletami i kośćmi ponad czterech tysięcy członków tego zakonu. W sztukach pięknych od szesnastego stulecia przedstawiano świętych modlących się ze wzrokiem utkwionym w czaszkę, często trzymaną w ręku. Czaszka jest atrybutem świętych: Franciszka z Asyżu, Nazariusza, Marii Magdaleny, Hieronima, Romualda i różnych świętych eremitów. Również od szesnastego wieku czaszka, niekiedy uskrzydlona występuje jako rzeźba, płaskorzeźba lub malowidło na nagrobkach. [Kopaliński, s. 54-55]

Na tym jednak nie kończy się chrześcijańska symbolika czaszki. John Baldock pisze tak: CZASZKA. Śmiertelność cielesnej powłoki. Zgodnie z legendą Golgota, miejsce Trupiej Czaszki, to miejsce, gdzie spoczywała czaszka Adama. [Baldock, s. 108] Jest więc symbol czaszki ściśle powiązany ze znakiem Krzyża Świętego. Nie ma tedy nic dziwnego w tym, że czaszka pojawia się w dolnych częściach krzyży, zarówno katolickich, jak i prawosławnych. To skojarzenie symbolu czaszki jest starsze, obecne w chrześcijaństwie od czasów starożytnych.

Szeroko tematykę czaszki praojca Adama spoczywającej u stóp Chrystusowego Krzyża omawiają zarówno John Baldock, jak i ks. Stanisław Kobielus. Baldock odwołuje się do starodawnej „Legendy Prawdziwego Krzyża”, zgodnie z którą Set, syn Adama otrzymał od anioła trzy nasiona z owocu Drzewa Poznania Dobra i zła, które włożył w usta ciała swego ojca przed jego pochówkiem. Z tych nasion wyrosło drzewo, z którego wykonano między innymi laskę Mojżesza, posiadającą liczne cudowne właściwości i belkę, która miała stać się główną kolumną świątyni Salomona. Nie dała się jednak użyć do tego celu, bo w cudowny sposób stawała się to za krótka, to za długa. Wrzucono ją więc do wody i przez wieki tkwiła w sadzawce Betezda, nadając jej uzdrawiających właściwości. Niedługo przed śmiercią Chrystusa wypłynęła i sporządzono z niej krzyż. Tak czaszka Adama jest związana z Krzyżem Chrystusa, nie tylko przez miejsce (Golgotę), ale też przez Drzewo, które najpierw było Drzewem Poznania i wskutek nieposłuszeństwa pierwszych ludzi drzewem grzechu, dzięki Ofierze Jezusa Chrystusa stało się Drzewem Odkupienia. [Baldock s. 68 -71]

Ksiądz Kobielus podaje trzy możliwe wytłumaczenia nazwy Golgoty jako Miejsca Czaszki: 1. skoro było to miejsce straceń, to poniewierały się tam czaszki straconych, 2. w pobliżu, być może na zboczach góry znajdował się cmentarz, za którego obecnością w tym miejscu przemawia fakt, że Józef z Arymatei posiadał tam grób, 3. na tym miejscu była złożona czaszka Adama. Wspomina też, że mogło chodzić po prostu o kształt wzgórza, przypominający czaszkę. Następnie zauważa, że tradycja żydowska łączyła grób Adama z innym miejscem w Jerozolimie, a mianowicie z górą Moria, czyli ze Wzgórzem Świątynnym. Chrześcijanie pochodzenia żydowskiego przenieśli te konotacje na Golgotę. W dawnych polskich pieśniach pasyjnych Golgota była nazywana Łysą Górą, co nasuwa skojarzenie z łysą czaszką. W szesnastowiecznej pieśni O umęczeniu pana Jezusowym nabożna kancyja znajdujemy taki fragment: Krzyż na swe plecy włożył, sam do góry Łysej ji nosił. Symboliczne umiejscowienie grobu Adama przez Żydów na górze Moria, a przez Chrześcijan na Golgocie wzmacnia uznanie tych gór za środek świata, axis mundi. Wzmiankę o tym znajdujemy w anonimowym poemacie O Krzyżu Pańskim, czyli o Drzewie Życia: Jest miejsce położone w samym środku świata, Zwane w mowie mieszkańców Judejską Golgotą. Rozważania o Golgocie jako środku świata będę jeszcze prowadził przy okazji pisania o symbolu drzewa, teraz zaś wrócę do grobu Adama i jego czaszki. Oczywiście to, że Chrystus poniósł śmierć w miejscu grobu Adama podkreśla to, że jest On Nowym Adamem. Dlatego motyw ten żywy jest w ciągu całych dziejów chrześcijaństwa. O pogrzebaniu Adama na Golgocie wpominała już syryjska księga Jaskinia Skarbów z drugiego wieku po Chrystusie. Pisali też o tym: Epifaniusz z Salaminy, Święty Hieronim ze Strabonu, rzymianki Paula i Eustochium. Następnie ksiądz Kobielus pisze o obecności wizerunku czaszki w graficznych przedstawieniach Ukrzyżowania, zarówno na Wschodzie, jak i na Zachodzie i o szczególnym znaczeniu tego motywu dla prawosławnych staroobrzędowców. Czaszka pod krzyżem ma co najmniej podwójne znaczenie: nawiązuje do czaszki Adama znajdującej się na Golgocie i symbolizuje zwycięstwo Chrystusa nad śmiercią. [Kobielus, s. 94-99]

Czaszka jako symbol chrześcijański z jednej strony ma więc przypominać o śmierci, jako jednej z ostatecznych rzeczy człowieka. Jest niejako graficznym zapisem sentencji memento mori. Z drugiej strony zaś jest silnie związana z Krzyżem Chrystusowym i symbolizuje zwycięstwo Jezusa Chrystusa nad śmiercią. Tę druga konotację wzmacniają też skrzyżowane piszczele umieszczane pod czaszką.