Kultura Okiem Svetomira

Symboloklaści tak piszą o heksagramie: GWIAZDA SZEŚCIORAMIENNA (HEKSAGRAM). Gwiazda taka, nawiązująca również do pieczęci króla Salomona, uważana jest za jeden z najpotężniejszych symboli w okultyzmie. Niektórzy okultyści mówiąc o heksagramie wskazują na to, że jest on złożony z dwóch trójkątów równoramiennych, wpisanych w okrąg. Sam okrąg dodaje siły i podnosi znaczenie. Trójkąt zwrócony szczytem ku górze (tzw. trójkąt przekazujący) symbolizuje męskość, drugi zaś – zwrócony ku dołowi – jest odbiorczy i symbolizuje żeńskość. W połączeniu oznacza to przekazywanie i kontynuację procesu życiowego. Obydwa te trójkąty są także symbolami wody i ognia oraz dobrych i złych duchów. Heksagram, zwany także „pieczęcią Salomona”, był często wykorzystywany przez Żydów w niewoli babilońskiej, lecz nie miał on wtedy znaczenia okultystycznego. Natomiast niezaprzeczalnie jest jego powiązanie z kabałą. Jest on wykorzystywany na kartach Tarota i innych przedmiotach potrzebnych do praktyk okultystycznych. Jest on bardzo chętnie stosowany jako ozdoba i noszony jako medalion na szyi.

A jednak …

Heksagram jest nie tylko symbolem żydowskim, ale i chrześcijańskim. I to bardzo ciekawym symbolem chrześcijańskim charakteryzującym się dużym bogactwem znaczeń. Siostra Dorothea Forstner OSB pisze: Symbolika liczby sześć odnosi się także do utworzonych z niej figur heksagonu (sześcioboku) i heksagramu (sześcioramiennej gwiazdy). Ta ostatnia składa się z dwóch skrzyżowanych trójkątów równoramiennych i ma zarówno jako prastary święty znak pitagorejczyków, jak i jako znak Izraelitów, znaczenie szczególne. Jeszcze dzisiaj zdobi on wszystkie synagogi, a według żydowskiego przekazu znajdował się już nad wysoką bramą świątyni w Jerozolimie. Przekaz ten potwierdza moneta z 132 r. po Chr. na której jest wybity portal świątyni z umieszczoną na nim gwiazdą sześcioramienną. Według legendy heksagram sięga czasów Salomona i Dawida. W literaturze żydowskiej pojawia się po raz pierwszy w 1148 r. jako „tarcza Dawida”. Znak ten był, jak się wydaje, symbolem tajemniczego „Metatronu” (μετὰθρóνος – ten, który stoi najbliżej tronu Boga), którego można nieomal utożsamiać z „aniołem wielkiej rady”. Według poglądów wielu Ojców Kościoła można w nim upatrywać drugą osobę Boską w takim stopniu, w jakim była ona już w Starym Przymierzu bliska ludowi wybranemu. Żydzi żyjący w naszych czasach nadal używają heksagramu jako ornamentu lamp szabasowych i innych przedmiotów i jako talizmanu umieszczanego nad drzwiami. Określenie „tarcza Dawida” albo „pieczęć Salomona” jest niejasne, jednak ranga tego znaku w kulcie żydowskim pozwala przypuszczać, że zawiera on tajemnicze określenie Boga, a może nawet wskazuje na tajemnicę Trójcy Świętej. W końcowym błogosławieństwie żydowskiej liturgii porannej głosi się chwałę Jahwe nazywając go „Tarczą Dawida”. Koło zaś, jako symbol niezmiennego Boga, w połączeniu z trójkątami równobocznymi wpisanymi w κῠ́κλος, miałoby wskazywać na wyższe imię Boga, które brzmi: „Trzech w Jednym, Jeden w Trzech”. Arabowie nazywają heksagram „pieczęcią wielkiego króla”. Często jest oficjalną pieczęcią rabinów. Salomon miał ujarzmiać złe duchy i przymuszać je do swej służby za pomocą pierścienia, który nosił imię Boga wyrażone figurą złożoną z dwóch trójkątów równoramiennych. Co się zaś tyczy wspomnianej wyżej symboliki liczby sześć, to o niej Forstner pisze tak: Pitagorejczycy uważali także liczbę sześć za doskonałą, gdyż znajduje się w środku liczb parzystych, między dwójką i dziesiątką. Będąc zdolna do rodzenia nowych liczb, symbolizuje, podobnie jak piątka, małżeństwo, tam 2 + 3, tu dwa razy trzy, a więc połączenie się pierwszej liczby parzystej i nieparzystej. Ponadto części szóstki, które dodawane i mnożone zawsze dają liczbę całą, służyły za materiał do najprzeróżniejszych fantastycznych spekulacji. W Piśmie Świętym szóstka ma znaczenie jako liczba dni stworzenia, zwłaszcza szósty dzień jako dzień stworzenia człowieka. Wyróżnia się też sześć wieków świata, które miały odpowiadać sześciu dniom stworzenia. W szóstym wieku świata został stworzony człowiek. Także my będziemy w nim na nowo przez chrzest święty stworzeni na podobieństwo naszego Stwórcy. Baldock pisze krótko: Sześć dni stworzenia, gotowość i (lub) spełnienie, doskonałość, jako że jest to suma pierwszych trzech cyfr: 1+2+3=6. Lurker w zasadzie powtarza to, co pisze już i Forstner, z nowośći dodaje zaś co następuje: Przez analogię do dni stworzenia średniowiecze chrześcijańskie mówi o sześciu okresach w dziejach świata: od Adama do Noego, od Noego do Abrahama, od Abrahama do Dawida, od Dawida do niewoli babilońskiej, od niewoli babilońskiej do narodzenia Chrystusa i od narodzenia Chrystusa do końca świata. Co więcej, również życie człowieka dzieli się na sześć okresów: infantia, pueritia, adolescentia, juventus, virilitas i senectus. Biedermann, omawiając heksagram nie wspomina o jego ewentualnych znaczeniach chrześcijańskich, a o liczbie sześć wspomina po części to, co znamy już od Forstner, dodaje jednak jedną ciekawostkę: Sześć dzieł miłosierdzia wymienionych w Ewangelii wg św. Mateusza (25, 35-37) należy do względnie nielicznych szeregów symbolicznych w Europie opartych na szóstce [Zgodnie z tradycją wymienia się jednak siedem dzieł miłosierdzia, dodając do podanych w Ewangelii pochówek zmarłych – red.].

Tak rozległa symbolika wymaga więc pewnego systematycznego podsumowania. Po pierwsze i najważniejsze heksagram symbolizuje Jezusa Chrystusa, na co wskazują następujące przesłanki:

1. Heksagram, zwłaszcza umieszczony w okręgu jest symbolem wybitnie solarnym, a więc, jak inne symbole solarne, wskazuje wyraźnie na Chrystusa, nazwanego przez Zahariasza Słońcem wschodzącym z wysokości.

2. W tradycji żydowskiej heksagram wskazuje na Dawida i Salomona. Z kolei w tradycji chrześcijańskiej zarówno Dawid, jak i Salomon są jednymi z najważniejszych figur Chrystusa. Symbol wskazujący na Dawida i Salomona, wskazuje jednocześnie na Chrystusa.

3. Heksagram to dwa połączone ze sobą jednakowe trójkąty. To połączenie dwóch jednakowych figur wskazuje na dwie natury Chrystusa – Boską i ludzką.

4. Heksagram wykazuje wyraźną paralelę do monogramu chi-jota ( na obrazku powyżej), jednego z monogramów chrystusowych powstałego z pierwszych liter greckich słów ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ. Gdy połączymy każdy wierzchołek heksagramu z wierzchołkiem naprzeciwległym, uzyskamy ten właśnie monogram.

5.Sześć wierzchołków heksagramu odpowiada sześciu literom greckiego imienia ΙΗΣΟΥΣ.

6.Wspomniane przez Biedermanna sześć dzieł miłosierdzia również łączą liczbę sześć, a więc i heksagram z Jezusem Chrystusem.

7. Wspomniany przez Forstner związek heksagramu z Metatronem, będącym jakby starotestamentowym obrazem Chrystusa domyka chrystologiczne znaczenie heksagramu.

Po drugie, heksagram symbolizuje Trójcę Świętą, bo składa się z dwóch trójkątów równoramiennych lub równobocznych, z których każdy właśnie Trójcę oznacza.

Po trzecie heksagram przedstawia chrześcijańską historiozofię, odnosząc się do sześciu dni stworzenia, sześciu epok świata, sześciu epok ludzkości i sześciu etapów życia człowieka.

Po czwarte, heksagram przedstawia chrześcijańską etykę, odnosząc się do ewangelicznych sześciu dzieł miłosierdzia.

Po piąte w końcu, przedstawia chrześcijańską mistykę: jeden trójkąt oznacza wstępowanie człowieka ku Bogu, a drugi zstępowanie Boga ku człowiekowi.

Skoro heksagram jest symbolem tak bogatym w znaczenia, nasuwa się od razu myśl wykorzystania go jako pomocy w medytacji. Wykorzystuje to psychoanaliza. Jak pisze Biedermannn: Psychoanaliza traktuje heksagram, zwłaszcza wpisany w okrąg, jako znak graficzny, swego rodzaju mandalę, prostą pomoc w medytacji. Medytacja chrześcijańska oparta na heksagramie może być połączeniem rozważania nad jego rozlicznymi znaczeniami z wizualizacją samego symbolu.

Jest jeszcze coś w tym symbolu. Skoro z jednej strony intensywnie wykorzystują go żydzi, a z drugiej ma on tak silne związki z Jezusem Chrystusem, to może żydzi, choć po ludzku biorąc, odrzucają Chrystusa, to może w istocie odrzucają Go nie do końca, ale na jakimś nieuświadomionym, ukrytym poziomie utrzymują z Nim więź i być może ta więź na końcu czasów rozbłyśnie pełnym blaskiem, wszak jest zapowiedziane , że w końcu żydzi przyjdą do Chrystusa. Ten ostatni akapit, to tylko moje spekulacje, ale chyba nie tak całkiem pozbawione sensu.

O swastyce tropiciele „zagrożeń duchowych” piszą tak: SWASTYKA (ZŁAMANY KRZYŻ). Symbol mający pochodzenie starożytne. Występował w Indiach i u Celtów – jako znak słońca i ognia. Później przedstawiał cztery wiatry, cztery pory roku i cztery kierunki świata. Obecnie ramiona tego „złamanego krzyża” zostały przesunięte w przeciwnym kierunku, by przedstawić elementy lub siły zwracające się przeciwko naturze i harmonii. Symbol ten jest używany przez grupy neonazistowskie i okultystyczne.

A jednak …

Choć swastyka jest przede wszystkim w niektórych kulturach symbolem pogańskim (głównie dźinijskim, ale także buddyjskim i hinduistycznym), a w innych całkowicie świeckim, miała jednak w historii znaczenie jako symbol chrześcijański, a w stopniu minimalnym funkcjonuje w tym znaczeniu do tej pory. Niepodpisany autor hasła „swastyka” w pewuenowskiej encyklopedii „Religia” pisze lakonicznie: W pierwszych wiekach chrześcijaństwa swastyka była jednym z jego symboli. Biedermann napomyka jedynie tyle: Sekty gnostyckie schyłku starożytności posługiwały się swastyką złożoną z nóg ugiętych w przyklęku jako znakiem tajemnym. Nieco więcej szczegółów podaje Forstner: W ornamentyce kościelnej w epoce dominującego stylu romańskiego, w którym zastaje się jeszcze stare figury magiczne, traktowano swastykę jako znak chroniący przed szatanem. Baldock i Lurker o swastyce nie wspominają w ogóle. Niekiedy można znaleźć swastykę jako ornament, zaczerpnięty zdaje się ze sztuki ludowej, jeszcze w dziewiętnastowiecznych wystrojach kościołów. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w bazylice Świętej Trójcy w Krakowie, która, choć gotycka, wyposażenie ma neogotyckie. W tym konkretnym miejscu motyw ten mógł być zapożyczony z Podhala, gdzie swastyka była do 1939 popularnym motywem zdobniczym znanym jako „krzyżyk niespodziany”. Symbol ten ma charakter solarny, jest więc otwarty na chrześcijańska interpretację, jednak obecnie, wskutek jego totalnego zawłaszczenia przez niemiecki nazizm (swastyka jest w tej chwili powszechnie kojarzona z tą ideologią, o jej dźinijskim znaczeniu mało kto słyszał, a co dopiero o chrześcijańskim) nie widzę możliwości rozwijania jego zastosowania jako symbolu chrześcijańskiego. Obrona chrześcijańsko rozumianej swastyki musi się ograniczyć do zachowywania jej w tych przedstawieniach, w których jest obecna od wieków.