W tym roku zamierzam przeczytać co najmniej 12 książek co najmniej siedmiorga żyjących polskich pisarzy. Kierując się nieładną asekuracją zaczynam od Józefa Hena, który ma obecnie 101 lat.
Bardzo dobry zbiór opowiadań, część w starym stylu, nawet z wyraźnymi inspiracjami dziewiętnastowieczną klasyką rozyjską, część nowocześniejsza, ale nieprzesadnie. Pomijając tematykę, zbiór mógł powstać w międzywojniu i reprezentuje najlepsze mięzywojenne tradycje. Hen jest chyba ostatnim, który tak pisze. Dlatego warto to przeczytać.
Od paru lat planowałem zająć się tym rankingiem i wreszcie przyszedł na to czas. Dwa tygodnie temu ukazała się jego najnowsza odsłona. Podium prezentuje się następująco:
Być może moja nieświadomość czekała na moment gdy całe podium zdominują nauczyciele duchowi sentu stricto. Bo Black Lives Matter, Greta Thurnberg, czy Oprah Winfrey reprezentują co najwyżej duchowość sensu largo. Obserwowanie tego rankingu w dłuższej perspektywie czasowej uczy nas, że najbardziej inspirujące duchowo dla ludzkości nadal są chrześcijaństwo i buddyzm, a pewną konkurencję dla nich stanowi duchowość bezreligijna, czy to sensu stricto, czy też sensu largo. Ciekawe jak będzie wyglądała sytuacja, gdy zmieni się papież lub Dalaj Lama? Czy na podium staną ich następcy? Czy może inni liderzy chrześcijaństwa i buddyzmu? Czy też przestawiciele innych nurtów? Czy Papież Franciszek i Dalaj Lama XIV są liderami duchowymi świata jako konkretne osoby, czy jako personifikacje chrześcijaństwa i buddyzmu?
Jak na Spakowskiego to mała książeczka. Ale dużo wyjaśnia w zakresie koncepcji tego uniwersum. Dużo nowej wiedzy o wiedźminach i o Kaedwen. Niemało też między wierszami aluzji do naszego świata. Na przykład w kwestii aborcji, czy niesolidnych wydawców. W każdym razie jest o czym rozmyślać po tej lekturze.
Bardzo solidna praca o mistyce chrześcijańskiej. Zgrabnie umieszcza mistykę w kontekście eschatologicznym i antropologicznym. Wyjaśnia różnice między mistyką chrześcijańską a pogańską. Solidnie oparta na podstawach biblijnych. Dostrzega konieczność ascezy w życiu mistycznym. Ciekawie ujmuje kwestię mistyki męczenników.
Na rok 2024 zaplanowałem sobie odświeżenie znajomosci dzieł literackich noblistów. Planowałem przeczytanie co najmniej 12 książek napisanych przez co najmniej siedmioro noblistów. Ostatecznie przeczytalem 19 dzieł dwanaściorga laureatów i laureatek:
1) Elfriede Jelinek – Pianistka 2) Jon Fosse – Drugie imię 3) Olga Tokarczuk – Czuły narrator 4) Kazuo Ishiguro – Malarz świata uludy 5) Kazuo Ishiguro – Okruchy dnia 6) Knut Hamsun – Głód 7) Albert Camus – Upadek 8) Isaac Bashevis Singer – Sztukmitrz z Lublina 9) Jon Fosse – Białość 10) Abdulrazak Gurnah – Powróceni 11) José Saramago – Miasto ślepców 12) José Saramago – Mały pamietnik 13) Annie Ernaux – Bliscy 14) Annie Ernaux – Lata 15) Annie Ernaux – Ciało 16) Olga Tokarczuk – Prawiek i inne czasy 17) Kazuo Ishiguro -Pogrzebany olbrzym 18) Han Kang – Biała elegia 19) Rudyard Kipling – Listy z Japonii
Choć modne jest krytykowanie noblistów, ja się w ten trend nie wpiszę. Większość przeczytanych książek noblistów oceniam dobrze lub bardzo dobrze. Pozytywnie zaskoczyli mnie Saramago i Ernaux, którzy często są krytykowani, a ja uznałem ich za bardzo dobrych. Równie wysoko oceniam Gurnaha i Kang, którzy są mało znani. Fosse ma bardzo dobre recenzje i ja też jestem jego prozą zachwycony. Ishiguro i Tokarczuk zawsze lubiłem i ceniłem, a po tym roku utwierdziłem się. Zawiodłem się na Hamsunie i Kiplingu. Pierwszy się źle zestarzał, a drugiego chyba źle wybrałem książkę. W przypadku Jelinek trudno mówić o zawodzie, bo nie spodziewałem się dobrej literatury i jej nie znalazłem. Camusa i Singera nie oceniam, bo za mało ich w tym roku przeczytałem, jeszcze do nich wrócę. Ogólnie uważam, że noblistów czytać warto.
Na kolejny rok planuję przeczytać co najmniej 12 książek co najmniej siedmiu żyjących autorów polskich. Już zacząłem, pierwsze dwie książki mam przeczytane.
Bardzo lubię pisanie księdza Rogowskiego. Ta książeczka mnie w tym utwierdziła. Doskonałe wprowadzenie do „mistyki kosmicznej”, czyli przeżywania tego, że „w Nim żyjemy, poruszamy się i jesteśmy” . Tę malutką książeczkę można polecić wszystkim adeptom mistycznej Drogi.
Ostatnia w 2024 roku książka z mojego planu czytania noblistów. Wyraźnie słabsza. I nie wiem, czy jest słaba, bo Kipling był w Japonii krótko i obserwował powierzchownie, czy też dlatego, że to wznowienie wydania ocenzurowanego. Niby narrator odwiedzła herbaciarnie i świątynie, a w listach nie widać ani erotyki ani duchowości. Brak tej relacji ognia.
Bardzo dobra książka. Temat trudny, ale dzięki alegoryczności ujęcia czyta się ją dobrze. Trochę podobna do książek Annie Ernaux. Obydwie autorki odeszły od religii, ale książki Ernaux są kulturowo chrześcijański a książka Kang (na razie mogę pisać o jednej) jest kulturowo buddyjska. Książka powstawała częściowo w Warszawie, więc są tu wątki polskie.
Dla mnie najtrudniejsza z książek Kazuo Ishiguro. Fantesy w klimatach arturiańskich. Oparta na tym samym motywie, co „Mgła” Brzezińskiej. Chyba nie do końca tę książkę zrozumiałem
1:1 Rodowód Jezusa Chrystusa, syna Dawidowego, syna Abrahamowego. 1:2 Od Abrahama pochodzi Izaak, od Izaaka Jakub, od Jakuba Juda i bracia jego, 1:3 od Judy i Tamar Fares i Zara, od Faresa Ezrom, od Ezroma Aram, 1:4 od Arama Aminadab, od Aminadaba Naasson, od Naassona Salmon, 1:5 od Salmona i Rahab Booz, od Booza i Rut Obed, od Obeda Jesse, 1:6 od Jessego Dawid król. Od Dawida i żony Uriasza pochodzi Salomon, 1:7 od Salomona pochodzi Roboam, od Roboama Abiasz, od Abiasza Azaf, 1:8 od Azafa Jozafat, od Jozafata Joram, od Jorama Ozjasz, 1:9 od Ozjasza Joatam, od Joatama Achaz, od Achaza Ezechiasz, 1:10 od Ezechiasza Manasses, od Manassesa Amos, od Amosa Jozjasz, 1:11 od Jozjasza Jechoniasz i bracia jego w czasie uprowadzenia do Babilonu. 1:12 A po uprowadzeniu do Babilonu urodził się Jechoniaszowi Salatiel; od Salatiela pochodzi Zorobabel, 1:13 od Zorobabela Abiud, od Abiuda Eliakim, od Eliakima Azor, 1:14 od Azora Sadok, od Sadoka Achim, od Achima Eliud, 1:15 od Eliuda Eleazar, od Eleazara Matan, od Matana Jakub, 1:16 od Jakuba Józef, mąż Maryi. Z niej narodził się Jezus, zwany Chrystusem.
Jak widzimy, poza Najświętszą Maryją Panną, w rodowodzie tym znajdują się jeszcze cztery kobiety: Tamar, Rahab, Rut i żona Uriasza, czyli Batszeba. Rzecz znamienna, wszystkie one tworzyły z ojcami swoich dzieci związki niezgodne z Prawem Starego Przymierza, można by rzec grzeszne. Tamar miała Faresa i Zarę z Judą, który nie był jej mężem, a teściem. Aby go uwieść została tymczasowo prostytutką, swoją drogą jej historia jest chyba najstarszą biblijną wzmianką o prostytucji. Rahab była już prostytutką regularną, można rzec zawodową. Ciekawa jest sprawa z Rut. Była ona Moabitką, a Izraelitom było surowo zakazane zawieranie małżeństw z Moabitkami. Kilka pokoleń wcześniej, za czasów Mojżesza Pinchas, syn Eleazara, syna Aarona tropił takie bałżeństwa i zabijał oboje małżonków, przebijając ich przez łono oszczepem. Gdyby Pinchas żył w czasach Rut, zapewne zabiłby w ten sposób również ją i Booza, przerywjąc ciągłość rodu, w którym miał się narodzić Nasz Pan. I w końcu Dawid i Batszeba to nie tylko klasyczne cudzołóstwo, ale jeszcze powiązane z mordem na Uriaszu.
Tak pisze o tym święty Hieronim: (1,3) Juda zaś zrodził z Tamar Faresa i Zarę. Należy podkreślić, że w genealogii Zbawiciela nie została uwzględniona żadna spośród świętych niewiast, lecz jedynie te, którym Pismo ma coś do zarzucenia. [Stało się tak], aby Ten, który przyszedł dla grzeszników, mógł – rodząc się z grzesznic zgładzić grzechy wszystkich. Stąd też dalej znajdujemy Moabitkę Rut i małżonkę Uriasza Batszebę. A tak święty Grzegorz z Nyssy: W rodowodzie Chrystusa nie zostały pominięte postaci z życia naznaczonego nieprawością i grzechem, jak Tamar, która posłużyła się przebiegłością, czy Rachab, prostytutka, albo Batszeba, której związek z Dawidem był zacieniony przez grzech. To pokazuje, że Boża łaska działa w każdym stanie i wobec każdej osoby, a zbawienie nie jest zarezerwowane tylko dla tych, którzy bez skazy przeszli przez życie. Wręcz przeciwnie, Jezus przynosi zbawienie także dla grzeszników, ukazując miłosierdzie i przebaczenie.
Tak więc ewangelista Mateusz, pisząc rodowód Chrystusa, uwypuklił momenty związane z grzechem. Można powiedzieć, że rodowód Chrystusa jest historią grzechu. Przodkami Chrystusa byli grzesznicy i jest to w rodowodzie zaakcentowane (tylko w takich przypadkach są w nim wymienione kobiety). Jaki z tego wniosek? Otóż grzech nie tylko oddala nas od Boga, ale paradoksalnie również do niego przybliża, bo dzięki grzechowi Chrystus przyszedł na świat.
Ładnie to obrazuje Anthony de Mello w „Minucie mądrości”: Jedno z najbardziej zaskakujących – i ulubionych zarazem – powiedzeń Mistrza było: „Bóg jest bliżej grzeszników niż świętych”. I tak to tłumaczył: Bóg w niebie prowadzi każdego, łącząc się z nim jakby nicią. Kiedy ty grzeszysz – zrywasz tę nić. I wtedy Bóg ją wiąże – i w ten sposób zbliża cię trochę do siebie. I znów twoje grzechy zrywają nić… I z każdym węzłem Bóg przyciąga cię coraz bliżej siebie.
Kultura Okiem Svetomira 
