Kultura Okiem Svetomira

Społeczność internetowa nasza-klasa.pl jest zdumiewająco popularna. Ostatnimi czasy liczba jej użytkowników przekroczyła trzy miliony. Żaden inny polski serwis społecznościowy nie może się poszczycić nawet zbliżoną wartością. Jakie są przyczyny takiego oszołamiającego sukcesu?

Pomysł jest dosyć prosty. Chodzi o to, ze by ułatwić uczestnikom odnalezienie ( często po latach) swoich koleżanek i kolegów ze szkoły i nawiązanie z nimi kontaktu. W tym celu każdy przy zapisie określa do jakich szkół i klas uczęszczał. Serwis pokazuje osoby, które tak samo wybrały. Każdej szkole i klasie przypisane jest małe forum dyskusyjne. Uczestnicy społeczności mają też możliwość tworzenia niewielkich galerii fotograficznych. I to właściwie wszystko. Zapalona badaczka socjologii polskiego internetu Marta Klimowicz tak na swoim blogu pisze o naszej-klasie: nie wiem zupełnie, jak to się dzieje, że w obliczu tych wszystkich cudów facebooka, ludzie ciągle zapisują się do naszej-klasy. jakkolwiek by na to nie spojrzeć, n-k jest nudna. po dodaniu zdjęć do własnej galerii, przejrzeniu zdjęć znajomych, ewentualnym ich skomentowaniu, wypełnieniu podstawowych rubryczek na swój temat i zapisaniu się do odpowiednich klas, okazuje się, że zrobiliśmy już wszystko, co umożliwia nam n-k. Istotnie nasza-klasa jest społecznością bardzo ubogą w środki. Co ciekawe, działa w polskim internecie co najmniej jedna społeczność, która posiada wszystkie funkcje naszej-klasy, a do tego jeszcze mnóstwo innych, a mimo to cieszy się dużo mniejszą popularnością. Myślę o serwisie sciaga.pl. Oprócz, że tak to nazwę katalogu klas i galerii zdjęć sciaga zawiera wielotematyczne forum dyskusyjne, serwis ogłoszeń i bazę tekstów, głównie edukacyjnych. Ta ostatnia zawiera 50 000 prac. A jednak popularność sciagi jest ledwie cieniem popularności naszej-klasy. Dlaczego tak jest?

Pomyślmy o grupie docelowej naszej-klasy. Z moich obserwacji wynika, że są nią wykształceni ludzie wieku od 25 do 40 lat, którzy swoją edukację zdążyli już zakończyć. Nie są więc im potrzebne teksty edukacyjne, czy ogłoszenia o korepetycjach. Fora dyskusyjne, owszem, niektórym spośród nich się przydają, ale aby korzystać z forów nie trzeba się zapisywać do społeczności. Dla tych wszystkich ludzi pożytkiem z serwisu społecznościowego jest możliwość odświeżenia dawnych znajomości. Galeria zdjęć też się przyda, choćby po to, by się rodzinką pochwalić. Natomiast pozostałe funkcjonalności są niepotrzebnym balastem, który tylko utrudnia korzystanie z serwisu. Za przykład może służyć to, że w sciadze na stronie głównej wyeksponowana jest baza tekstów, a nie nowe zdjęcia i nowe osoby w klasach i szkołach wybranych przez użytkownika, jak to ma miejsce w naszej-klasie. A teksty, jak już pisałem wyżej interesują jedynie znikomą część użytkowników naszej-klasy. Bowiem ta rzesza klasowiczów to nie są typowi „społecznościowcy”. To nie są ludzie, którzy pragną w jakiś szczególny sposób „wyrazić siebie” w internecie jak klienci sciagi, goldenline, pino, czy profeo. Oni chcą tylko podtrzymywać znajomości.

Kariera naszej-klasy przypomina tę, którą zrobił internetowy komunikator Gadu-gadu. Popularność tego programu wybuchła w 2001 roku. Wcześniej jedyną tego typu aplikacją, posiadającą jako-taką popularność w naszym kraju było anglojęzyczne ICQ. Było jednak dosyć skomplikowane (miało sporo funkcjonalności), nie miało polskiej wersji językowej i miało dosyć duży plik instalacyjny, wskutek czego długo ściągało się z sieci, zwłaszcza, jeśli kto używał łącza telefonicznego, a w owych czasach takowe dominowały. Gadu-Gadu było programem prostym, łatwym w obsłudze, szybkim w ściąganiu i po polsku. Zdaniem specjalistów, program ten ma więcej wad niż zalet, a do tego w pierwszych latach dawał bardzo mało możliwości. Ale rozmowę „prawie na żywo” umożliwiał. I to było najważniejsze, to wystarczało. Bez większej reklamy zdobył miliony użytkowników, którzy jedni drugim go polecali. Po kilku miesiącach pojawiły się na polskim rynku podobne programy, technicznie znacznie lepsze. Żaden z nich nawet nie zbliżył się do popularności GG. Widzicie analogię?

Takie mogły być motywacje sukcesu na starcie obydwu produktów. Jednak obecna popularność zawdzięczają one także innym czynnikom. Po kilku miesiącach działania tak nasza-klasa, jak wcześniej Gadu-Gadu doświadczyły efektu śniegowej kuli, który jeszcze zwielokrotnił ich sukces. Jak pisze Marta Klimowicz: jedynym wytłumaczeniem, jakie dostrzegam, jest to, że ludzie ciągną tam, gdzie są ich znajomi, skoro ileś osób ma już profile na n-k, to łatwiej połączyć się z nimi, zakładając tam swój, zamiast przekonywać ich, że lepiej będzie na fb. a może chodzi o to, że na fb nie da się przeglądać większości profili bez bycia znajomą tej osoby? jak wiadomo, spora część radości na n-k wynika z oglądania zdjęć osób, które kiedyś znaliśmy, a które teraz umieszczają kompromitujące zdjęcia w swoich galeriach. bo nie wierzę, że język angielski, obowiązujący na fb jest aż tak wielką przeszkodą. Pomijając już ciągłe aluzje Klimowicz do anglojęzycznego facebooka, który jak widać jest jej ulubionym typem społeczności internetowej, widzimy, że właśnie w efekcie kuli śniegowej upatruje ona główny powód sukcesu naszej-klasy. I faktycznie to jest najważniejszy czynnik w drugim etapie rozwoju produktu. Idziemy tam, gdzie są nasi znajomi. Tak było z GG, tak jest z n-k. Warto też zwrócić uwagę, że właśnie za pomogą programu Gadu-Gadu nasza-klasa się reklamowała. Widocznie jej twórcy również dostrzegli to podobieństwo, które tu opisałem.

Społeczna rola serwisu nasza-klasa jest pozytywna. Warto podtrzymywać i odnawiać nasze stare znajomości. Umacnia
to różnego typu lokalne i nielokalne wspólnoty, które w dzisiejszych, ponowoczesnych czasach są nadmiernie osłabione. A człowiek potrzebuje wspólnoty, aby dobrze funkcjonować w życiu. Ciągle potrzebujemy przyjaciół, kolegów, znajomych i oni potrzebują nas. A grono osób, z którymi spędziło sie po kilka lat w szkolnej, czy uczelnianej ławie, jest naturalną bazą dla takich relacji.

Ten blog bierze udział w konkursie Blog Roku 2007 w kategorii
Kultura.  Jeśli chcesz oddać na niego głos, wyślij SMS o treści E00112 na numer 71222. Koszt SMS, to 1,22 zł brutto

Kondycja religijnych rozgłośni radiowych jest bardzo różna. Różny jest tez ich styl i poziom. W moim przekonaniu w naszym kraju oferta tego typu stacji nie należy do najciekawszych. Z grubsza dzielą się one na dwa typy. Jeden to stacje, których program trudny jest do odróżnienia od prywatnych stacji komercyjnych, a akcentów stricte religijnych jest w nim jak na lekarstwo. Drugi model to stacje typowo religijne, o wyraźnie ideologicznym charakterze z bardzo małym udziałem audycji świeckich, np. Muzycznych, dużym natomiast problematyki społecznej zahaczającym o polityczną. Nie będę tu podawał żadnych nazw konkretnych polskich stacji, bo nie chcę się skupiać na krytyce. Wydźwięk mojego tekstu ma być pozytywny. Chcę w nim pochwalić stację, która jest ze wszech miar godna pochwały. Szkoda tylko, że u nas takich stacji nie ma.

Chwalić bowiem będę rozgłośnię zagraniczną, konkretnie czeską. Chodzi o radio „Proglas” z Brna. Stacja ta powstała w 1995, nadaje od 8 grudnia tegoż roku. Początkowo słyszalne tylko na Morawach stopniowo rozszerza swój zasięg na całą Republikę. Można go także słuchać w internecie za pomocą strony internetowej radia ( z tej strony czerpię wszystkie informacje do tego tekstu). Jaki jest charakter tej stacji?

Mozna ją nazwać nadawcą społecznym, bo nie nadaje ona reklam i utrzymuje się z ofiar słuchaczy. Podobnie, jak w innych rozgłośniach konfesyjnych audycje Proglasu można z grubsza podzielić na religijne, muzyczne i publicystyczne. Najwięcej jest muzycznych, jednak charakter rozgłośni kształtują religijne, od nich wiec zacznę.

Stacja codziennie nadaje liturgie godzin (aktualnie jutrznię i nieszpory, dawniej także kompletę).Kilka razy w tygodniu jest Msza Święta (głównie z kosciołów Brna i innych miast morawskich) i kilkakrotnie modlitwa różańcowa, w niektóre dni Droga Krzyżowa. Sporo jest także audycji katechetycznych, nie tylko katolickich, ale także prawosławnych, husyckich, protestanckich (retransmisje Trans World Radio i programy ewangelików śląskich) oraz adwentystycznych. Radio to ma bowiem ekumeniczne nastawienie.

Jak już napisałem wyżej audycje muzyczne stanowią najobszerniejsza część programu. Dominuje tu nie odtwarzanie playlisty, jak w niektórych stacjach komercyjnych, ale autorskie audycje poświęcone konkretnym gatunkom, wykonawcom i albumom. Reprezentowana jest tu zarówno muzyka poważna, jak i rozrywkowa. Na szczególną uwagę zasługuje spora ilość folkloru i muzyki etnicznej. Dużo lepiej niz w innych stacjach konfesyjnych jest też reprezentowana muzyka klasyczna, zwłaszcza jej część inspirowana religijnie. Moim zdaniem przemyślane serwowanie muzyki, właśnie w takiej postaci autorskich audycji jest największą zaletą tej stacji. Wyrabia ona bowiem gusta muzyczne słuchaczy, edukuje ich i pełni role zaiste kulturotwórczą. Dla mnie, jako cudzoziemca radio Proglas jest wspaniałym źródłem informacji o czeskiej muzyce. Jako ciekawostkę podam, ze pojawiają się również utwory wykonawców polskich (Brathanki, Arka Noego, Magda Anioł).

Również zaletą jest to, że publicystyka, zwłaszcza polityczno-społeczno-ekonomiczna zajmuje w tym radiu najmniej miejsca. Moim zdaniem rozgłośnie radiowe nie powinny zastępować prasy. Wiadomości w radiu Proglas pochodzą z Czeskiego Radia i Radia Watykańskiego. Brak własnego pionu informacyjnego wytwarza pozytywne wrażenie dystansowania się stacji od polityki. Więcej miejsca od wiadomości zajmują informacje o wydarzeniach naukowych, religijnych i kulturalnych.

Jest więc Proglas rozgłośnią wszechstronną, formującą słuchacza nie tylko religijnie, ale także kulturalnie. Myślę, że warto go przybliżyć polskim słuchaczom, zwłaszcza teraz, gdy obchodzimy okrągłą, dwunastą rocznice jego powstania. Przekonanie o okragłości dwunastki przejąłem od Józefa Szwejka, którego przy omawianiu spraw czeskich jak najbardziej cytować wypada.

Niedawno pisałem o nowym ogólnopolskim dzienniku Polska, że plasuje się między dziennikami opiniotwórczymi a tabloidami. Z lektura kolejnych numerów utwierdzam się w tej opinii, co więcej teraz skłaniam sie ku poglądowi, że bliżej mu do brukowych niż opiniotwórczych tytułów. Uzasadnię to na przykładzie jednego z artykułów opublikowanych przed dwoma tygodniami.

Chodzi o tekst Barbary Białej zamieszczony na czołowych stronach we wtorek 13 listopada, podzielony na dwie części, zatytułowane odpowiednio: Tanie leki mogą zniknąć i Braknie tanich leków, zostaną drogie. Jest to tekst wybitnie tabloidowy. Brukowe są już tytuły, zwłaszcza ten drugi.

Jest bowiem w oczywisty sposób przesadzony. Hiperbola jest na miejscu w poezji, w niektórych gatunkach prozy i w felietonie. W artykule informacyjnym być jej nie powinno, a stosowanie tytułu mocno przesadzonego w stosunku do treści tekstu jest praktyka owszem skuteczną w krótkoterminowym podnoszeniu sprzedaży gazety, ale przy tym bardzo nieładna i stawiającą stosujące ja pismom w rzędzie brukowców.

A tak właśnie jest w tym przypadku. Tytuł sugeruje, że z rynku znikną, czy tez mogą zniknąć wszystkie lub prawie wszystkie wszystkie tanie leki, pozostaną zaś wyłącznie drogie. Tego, że chodzi o rynek polski można się akurat domyślać, bo raczej nie pisano by na pierwszej stronie. Jednak z artykułu wynika, że zniknąć może jedynie pewna liczba starych medykamentów, do których produkcji często nieopłacalnej zobowiązano nowych właścicieli przy okazji prywatyzacji fabryk leków. Teraz te stare specyfiki trzeba na nowo rejestrować według procedur unijnych i niektórych z nich producenci nie zgłosili do tej nowej rejestracji, fachowo zwanej harmonizacją.

Na owa harmonizację zostało jeszcze ponad rok czasu, ale urzędnicy chcieliby, aby firmy składały wnioski o nią juz do końca tego roku. Prawo tego nie wymaga. Około dwa tysiące preparatów wymagających harmonizacji nie zostało jeszcze do niej zgłoszonych. Istotnie więc, część tych preparatów może za rok zniknąć z rynku. Równie dobrze jednak może ich zniknąć tylko pięćset, bo reszta zdąży na czas. Chyba tylko w tabloidach taki temat, oparty głównie na spekulacjach, może trafić na pierwsza stronę, zwłaszcza w tygodniu, w którym formował się skład nowego rządu. Jest to jeszcze drastyczniejsze, zważywszy, że dotyczy to głównie, jak już pisałem leków przestarzałych, o malejącym znaczeniu terapeutycznym.

Kolejnym grzechem, który tabloidom uchodzi, a gazetom opiniotwórczym nie, jest to, że artykuł jest pełen błędów, jak lisie futro pcheł, jak pisał mistrz Andrzej. Po pierwsze do tanich polskich leków, które mogą zniknąć, zaliczono Fervex, Flavamed i Mucosolvan, które akurat są zagraniczne i dość drogie. Są też stosunkowo nowe i zniknięcie im nie grozi. Poza tym autorka notorycznie myli cenę z odpłatnością i w większości omawianych przypadków nie podaje postaci i dawki leku oraz wielkości opakowania, co sprawia, ze podane przez nią informacje są bezwartościowe.

Reasumując, materiał jest na bardzo niskim poziomie merytorycznym, a jego przesadne zaakcentowanie pozbawia go resztek wiarygodności, pismo zaś plasuje coraz bliżej tabloidów.