Ten artykuł to przedruk. Autorem jest Grzegorz Jagodziński. Oryginalna lokalizacja. Rzadko decyduję sie na przedruki, ale to jest temat niezwykle ważny i ciekwawy. Warto wrócic do bogactwa języka w tym zakresie.
Pokrewieństwa i powinowactwa, czyli nazwy z dawna zapomniane
KREWNI WSTĘPNI (-3)
* pradziad (dla prawnuka, prawnuki)
* prababa (dla prawnuka, prawnuki)
KREWNI WSTĘPNI (-2), AGNACI – OJCZYŚCI i KOGNACI – MACIERZYŚCI
* dziad ojczysty / macierzysty (dla wnuka, wnuki)
* baba ojczysta / macierzysta (dla wnuka, wnuki)
KREWNI BOCZNI (-2), AGNACI – OJCZYŚCI i KOGNACI – MACIERZYŚCI
* prastryj (przestryj, dziad stryjeczny) = brat dziada
* prawuj* (przedwieć, dziad wujeczny) = brat baby
* praciota* (przeciota*, baba cioteczna) = siostra dziada / baby
POWINOWACI (-2)
* prastryjna* (baba stryjeczna) = żona brata dziada
* prawujna* (baba wujeczna) = żona brata baby
* prapociot* (dziad cioteczny) = mąż siostry dziada / baby
* praświekier* = dziad męża (dla prasnechy)
* praświekra* = baba męża (dla prasnechy)
* prateść* = dziad żony (dla prazięcia)
* prateścia* = baba żony (dla prazięcia)
KREWNI WSTĘPNI (-1), AGNACI
* ojciec (dla syna, córki)
KREWNI BOCZNI (-1), AGNACI
* stryj (rodzony) = brat ojca (dla synowca, synowicy)
* ciota (ojczysta) = siostra ojca (dla bratańca, bratanicy)
* stryj stryjeczny = syn brata dziada ojczystego (dla niecia, nieściory)
* ciota stryjeczna = córka brata dziada ojczystego (dla niecia, nieściory)
* stryj wujeczny = syn brata baby ojczystej (dla niecia, nieściory)
* ciota wujeczna = córka brata baby ojczystej (dla niecia, nieściory)
* stryj cioteczny = syn siostry dziada ojczystego lub baby ojczystej (dla niecia, nieściory)
* ciota cioteczna = córka siostry dziada ojczystego lub baby ojczystej (dla niecia, nieściory)
KREWNI WSTĘPNI (-1), KOGNACI
* matka (dla syna, córki)
KREWNI BOCZNI (-1), KOGNACI
* wuj (rodzony) = brat matki (dla siostrzeńca, siostrzenicy)
* ciota (macierzysta) = siostra matki (dla siostrzeńca, siostrzenicy)
* wuj stryjeczny = syn brata dziada macierzystego (dla niecia, nieściory)
* ciota stryjeczna = córka brata dziada macierzystego (dla niecia, nieściory)
* wuj wujeczny = syn brata baby macierzystej (dla niecia, nieściory)
* ciota wujeczna = córka brata baby macierzystej (dla niecia, nieściory)
* wuj cioteczny = syn siostry dziada macierzystego lub baby macierzystej (dla niecia, nieściory)
* ciota cioteczna = córka siostry dziada macierzystego lub baby macierzystej (dla niecia, nieściory)
POWINOWACI (-1)
* stryjna = żona brata ojca (dla pociotka, pociotki)
* wujna = żona brata matki (dla pociotka, pociotki)
* pociot = mąż siostry ojca, mąż siostry matki (dla pociotka, pociotki)
* świekier = ojciec męża (dla snechy)
* świekra (świekrew) = matka męża (dla snechy)
* teść (cieść) = ojciec żony (dla zięcia)
* teścia (ćcia) = matka żony (dla zięcia)
* ojczym (dla pasierba, pasierbicy)
* macocha (dla pasierba, pasierbicy)
* ojciec chrzestny (dla chrześniaka, chrześnicy)
* matka chrzestna (dla chrześniaka, chrześnicy)
KREWNI BOCZNI (0)
* brat (dla brata, siostry)
* siostra (dla brata, siostry
* półbrat = syn jednego z rodziców z poprzedniego związku (dla półbrata, półsiostry)
* półsiostra = córka jednego z rodziców z poprzedniego związku (dla półbrata, półsiostry)
* brat stryjeczny = syn brata ojca (dla brata stryjecznego, siostry stryjecznej)
* siostra stryjeczna = córka brata ojca (dla brata stryjecznego, siostry stryjecznej)
* brat wujeczny = syn brata matki (dla brata ciotecznego, siostry ciotecznej)
* siostra wujeczna = córka brata matki (dla brata ciotecznego, siostry ciotecznej)
* brat cioteczny = syn siostry ojca / matki (dla brata wujecznego / ciotecznego, siostry wujecznej / ciotecznej)
* siostra cioteczna = córka siostry ojca / matki (dla brata wujecznego / ciotecznego, siostry wujecznej / ciotecznej)
* brat prastryjeczny = wnuk brata dziada (dla brata prastryjecznego, siostry prastryjecznej)
* siostra prastryjeczna = wnuka brata dziada (dla brata prastryjecznego, siostry prastryjecznej)
* brat prawujeczny = wnuk brata baby (dla brata praciotecznego, siostry praciotecznej)
* siostra prawujeczna = wnuka brata baby (dla brata praciotecznego, siostry praciotecznej)
* brat pracioteczny = wnuk siostry dziada / baby (dla brata prawujecznego / praciotecznego, siostry prawujecznej /
praciotecznej)
* siostra pracioteczna = wnuk siostry dziada / baby (dla brata prawujecznego / praciotecznego, siostry prawujecznej /
praciotecznej)
POWINOWACI (0)
* mąż (dla żony)
* żona (dla męża)
* dziewierz = brat męża (dla bratowej)
* jątrew = żona brata męża (dla jątrwi)
* zełwa = siostra męża (dla bratowej)
* zełwin* = mąż siostry męża (dla szurzyny)
* szurzy = brat żony (dla swaka)
* szurzyna* = żona brata żony (dla zełwina)
* świeść = siostra żony (dla swaka)
* paszenog = mąż siostry żony (dla paszenoga)
* swak = mąż siostry (dla szurzego, dla świeści)
* bratowa = żona brata (dla dziewierza, dla zełwy)
* brat przyrodni (dla brata przyrodniego, siostry przyrodniej; nie mają wspólnego rodzica)
* siostra przyrodnia (dla brata przyrodniego, siostry przyrodniej; nie mają wspólnego rodzica)
* swat, współświekier* = ojciec męża córki
* swatew*, współświekra* = matka męża córki
* współteść* = ojciec żony syna
* współteścia* = matka żony syna
* kum (kmoter) = ojciec chrześniaka / chrześnicy, ojciec chrzestny syna / córki / chrześniaka / chrześnicy (dla kuma, kumy)
* kuma (kmotra) = matka chrześniaka / chrześnicy, matka chrzestna syna / córki / chrześniaka / chrześnicy (dla kuma, kumy)
KREWNI ZSTĘPNI (+1)
* syn (dla ojca, matki)
* córka (dla ojca, matki)
KREWNI BOCZNI (+1)
* synowiec = syn brata (dla stryja)
* synowica = córka brata (dla stryja)
* brataniec = syn brata (dla cioty)
* bratanica = córka brata (dla cioty)
* siostrzeniec = syn siostry (dla wuja, cioty)
* siostrzenica = córka siostry (dla wuja, cioty)
* nieć** (nieść) = wnuk stryja, wnuk wuja, wnuk cioty (dla stryja / wuja stryjecznego / wujecznego / ciotecznego, cioty
stryjecznej / wujecznej / ciotecznej)
* nieściora** = wnuka stryja, wnuka wuja, wnuka cioty (dla stryja / wuja stryjecznego / wujecznego / ciotecznego, cioty
stryjecznej / wujecznej / ciotecznej)
POWINOWACI (+1)
* zięć = mąż córki (dla teścia, teści)
* snecha = żona syna (dla świekra, świekrwi)
* pasierb (dla ojczyma, macochy)
* pasierbica (dla ojczyma, macochy)
* chrześniak (dla ojca chrzestnego, matki chrzestnej)
* chrześnica (dla ojca chrzestnego, matki chrzestnej)
* pociotek (dla stryjny, wujny, pociota)
* pociotka (dla stryjny, wujny, pociota)
KREWNI ZSTĘPNI (+2)
* wnuk (dla dziada, baby)
* wnuka (dla dziada, baby)
POWINOWACI (+2)
* prazięć* = mąż wnuki (dla prateścia, prateści)
* prasnecha* = żona wnuka (dla praświekra, praświekry)
KREWNI ZSTĘPNI (+3)
* prawnuk (dla pradziada, prababy)
* prawnuka (dla pradziada, prababy)
Uwaga: o pokrewieństwie mówimy, gdy jedna osoba jest przodkiem drugiej (np. ojciec ? syn) lub gdy obie mają wspólnego
przodka (np. brat ? siostra). O powinowactwie mówimy, gdy dane osoby nie są spokrewnione i ich relacja opiera się na
zawartym małżeństwie (np. mąż ? żona), przysposobieniu itd.
Cz
ść podanych terminów wychodzi z użycia lub już została zapomniana, niektóre kilka wieków temu. W zestawieniu pominięto
specjalne wypadki powinowactwa, jak np. mamka, brat mleczny (karmiony piersią tej samej kobiety), siostra mleczna, niańka.
* – terminy hipotetyczne, słabo zaświadczone lub niepewne (w tym kalki nazw łacińskich itd.)
** – terminy o znaczeniu niepewnym (tu podano znaczenie za Bańkowskim)
za http://www.eioba.pl/a87623/terminologia_pokrewienstwa_i_powinowactwa