Kultura Okiem Svetomira

Jako rodzic dwójki małych dzieci, małych dzieci, mam stosunkowo częsty kontakt z produktami kulturowymi przeznaczonymi dla małoletnich odbiorców.  A tak się składa, że wiele tych utworów jest konstruowanych tak, aby mogły zaspokoić gusta nie tylko dzieci, ale także i rodziców. O ile w przypadku filmów animowanych zjawisko to jest dogłębnie zbadane i szeroko opisane, to jeśli chodzi o piosenki dla dzieci, to jak dotąd umyka ono uwadze badaczy i komentatorów. Przyczyny tego faktu są przynajmniej dwie. Po pierwsze obiektywne rozpowszechnienie zjawiska. O ile bowiem przynajmniej połowa pełnometrażowych filmów dla dzieci jest skierowana również do dorosłych, o tyle spośród dziecięcych piosenek można tak powiedzieć najwyżej o kilku procentach. Po drugie subiektywna postrzegalność zjawiska. O ile bowiem do kina z dziećmi prawie zawsze chodzą dorośli, to dziecięcych piosenek dzieci słuchają albo same, albo w towarzystwie innych dzieci.  Tak więc ogółowi dorosłych, w tym także badaczom i komentatorom słabo znane są dziecięce piosenki, nawet te, które potencjalnie mogłyby ich zainteresować.

 

Do tych ostatnich należą niewątpliwie utwory francuskiej piosenkarki dziecięcej Ilony Mitrecey, zawarte na płycie Un monde parfait . Polska wikipedia opisuje jej piosenki w sposób następujący:

To ona śpiewa Un monde parfait, piosenkę z repertuaru dla dzieci i młodzieży w rytmach techno oraz momentami modyfikowanym elektronicznie głosem. Jest to prawda, ale daleko nie cała. Głównym wyróżnikiem tych utworów są bowiem silne wpływy muzyki etnicznej z różnych stron świata, tak w sferze melodyki, jak i instrumentarium. Można tu znaleźć melodie francuskie i latynoskie, a także elementy muzyki klezmerskiej i reggae. Dominują brzmienia elektroniczne, ale mocno obecne są tu też gitary, instrumenty dęte i akordeony.  Piosenki są śpiewane nie tylko po francusku, ale także po portugalsku, co dodatkowo uwypukla etniczne klimaty, chociaż, oczywiście, fado to to nie jest, a także po angielsku, co z kolei dla odmiany w ogóle poziomu etniczności nie podnosi. Ciekawym rozwiązaniem jest też użycie w jednym z utworów śmiechu zamiast śpiewu.

 

Ogólnie, jak na muzykę dziecięcą, płyta ta jest bogata i interesująca. Ilona Mitrecey ma dobry głos i styl. Jestem przekonany, że za kilka lat wróci na ekrany telewizorów już nie w roli gwiazdy Mini Mini, a MTV.

Po mniej więcej rocznej przerwie wracam do recenzowania albumów muzycznych. Podobnie jak w latach poprzednich, tak i w tym roku najwięcej miejsca miejsca poświęcę solowym płytom polskich wokalistek. Na pierwszy ogień pójdą dwie artystki związane z moim rodzinnym Księstwem Raciborskim, czy jak kto woli Ziemią Rybnicko- Raciborską. Od lat żywiłem głębokie przekonanie, że wokalistka grupy Łzy Anna Wyszkoni, mogłaby należeć do czołówki polskiej „ligi piosenkarskiej” , o ile tylko dobierze sobie repertuar na odpowiednio wysokim poziomie. Te bowiem piosenki, które dla Łez pisał ich lider Adam Konkol delikatnie mówiąc pozostawiały wiele do życzenia. Kiedyś żartowałem, że są to całkiem niezłe teksty, pod warunkiem wszakże, że będzie się je śpiewać po estońsku.

 

Przy produkcji debiutanckiego albumu solowego, zatytułowanego Pan i pani, Anna Wyszkoni miała więcej szczęścia. Muzyka  Wojciecha Klicha, Mikisa Cupasa, Anny Dąbrowskiej i innych oraz teksty Wojciecha Łuszczykiewicza, Karoliny Kozak i samej Wyszkoni  są na naprawdę wysokim poziomie.  Gatunek muzyczny tej płyty można określić jako artystyczny pop z elementami amfolku, bluegrassu i piosenki literackiej. Wpływy te jednak są bardziej stonowane niż na przykład u Łucji Vondračkovej, toteż płyta zachowuje stylistyczną jednorodność.  Utwory są melodyjne, niektóre można uznać za taneczne, choć ogólnie rzecz biorąc, jest to płyta zdecydowanie bardziej przeznaczona do słuchania, aniżeli do tańczenia. Tematyka dobrze napisanych poetyckich tekstów skupia się, zgodnie zresztą z tytułem płyty, wokół różnych aspektów relacyj damsko-męskich. Do tego, jak to zwykle na dobrych płytach bywa, jeden utwór wyłamuje się z monotematyczności i traktuje o plotkach.

 

Ogólnie jest to płyta bardzo dobra – interesująca, spójna i pozbawiona poważniejszych wpadek. Jeśli Anna Wyszkoni będzie się nadal rozwijać w tym kierunku, za kilka lat można ją będzie uznać za godną następczynię Edyty Geppert.

Kontynuuję cykl karnawałowy. Drugą piosenką jest Czom ty ne pryjszow, jedna z moich ulubionych. Poznałem ja jako łemkowską, ale często jest opisywana jako bojkowska, czy po prostu ukraińska. To jest w sumie bez znaczenia. Ważne, że jest bardzo piękna. Powyżej wykonanie klasyczne. Poniżej zaś wersja naprawdę interesująca. W wersji wizualnej rozerotyzowany teledysk, którego nie powstydziły sie gwiazdy bułgarskiego nowfolku. Za to w warstwie dżwiękowej perełka – arcyciekawa ascetyczna aranżacja w nurcie akustycznego folku.

 

Następnie zaś dosyć banalna wersja pop.

I na koniec mój przekład:

Czemuś nie przyszedł, jak miesiąc zeszedł? Jam na Cię czekała.

Czyś konia nie miał, czy ścieżki nie znał, matka nie puszczała? 

 

I konia ja mam, i ścieżkę ja znam, i matka puszczała.

Najmłodsza siostra, bodaj nie rosła, siodło mi schowała.

 

A starsza siostra, siodło znalazła, konia osiodłała.

Jedźże mój bracie, do dziewczyny tej, co na cię czekała.

 

Płyną potoki, niezbyt głębokie, przeskoczę je lekce.

Wydajcie wy mnie, moja mateńko, za kogo ja zechcę.

 

Lecz wydać mnie chce moja mateńka, za dziada starego.

Rozkazuje mi miłować jego, bardziej niż młodego.

Z okazji karnawału postanowiłem zaprezentować kilka ukraińskich karnawałowych kawałków. Zaczynam od piosenki dosyć dobrze w Polsce znanej. Utwór Oj, czyj to kiń stoit w wykonaniu powyżej zaprezentowanym znają rzesze Polaków. Niżej pokażę kilka innych wykonań. Najpierw w stylu weselnego walczyka:

 

 Wersja reggae:

Wersja w stylu zespołów pieśni i tańca:

 

Wersja zmiksowana z utworem zespołu Enigma:

 

 

Wersja karaoke:

 

I mój przekład tekstu:

Oj czyj to koń stoi, co siwą grzywę ma?

Spodobała mi się, spodobała mi się, nadobna dziewczyna.

 

Nie tak ta dziewczyna, jak jej białe liczka.

Wsiadajże dziewczyno, wsiadajże jedyna, na mego koniczka.

 

Dziewczyna podeszła, konika dosiadła.

Oj bodaj mnie była, oj bodaj mnie była, miłość nie dopadła.

 

Bo co to za miłość, co trwa przez jedną noc?

Jak słoneczko wzejdzie, jak słoneczko wzejdzie, wnet miłość odejdzie.