Kultura Okiem Svetomira

Cerkwie Bułgarii

Bułgaria to nie tylko kraj słonecznych plaż ale także wielu religij. Oczywiście dominuje chrześcijaństwo w wielu odmianach. Najważniejszą jest bułgarskie prawosławie. Na zdjeciu powyżej sobór katedralny św. Aleksandra Newskiego w Warnie. Jest to jedna z nielicznych w Bułgarii cerkwi w rosyjskim stylu. Poniżej wnętrze.

Sporo jest też świątyń Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego. Poniżej kościół w Warnie i jego wnętrze.

Typowe cerkwie bułgarskie są niskie. Część nawet jest bardzo niska. Okupant turecki nie pozwalał budować cerkwi wyższych od jeźdźcva na koniu. Poniżej cerkiew w Dobriczu

Cerkwie są nawet w miejscach typowo rekreacyjnych. Poniżej cerkiewka w ogrodzie-parku w Bałcziku i jej wnętrze

I na koniec kapliczka na półwyspie Kaliakra

Pieśń Naszych Korzeni 2008

Jarosław - Dyrektor tańczy z miotłą

Jak już pisałem w ubiegłym roku, Pieśń Naszych Korzeni w Jarosławiu to bodaj najciekawszy festiwal w jakim miałem okazję uczestniczyć. Jest to impreza na której można nie tylko muzyki posłuchać, ale także wiele się o niej nauczyć tak w teorii, jak i w praktyce. Oczywiście to „wiele", to w porównaniu z innymi festiwalami, a nie szkołami, uczelniami, czy nawet niektórymi szkoleniami czy kursami. Nie jest to bowiem festiwal składający się z samych tylko koncertów, jak starosądecki, o którym już pisałem, czy z koncertów i klubu, jak krakowskie Rozstaje, o których napiszę jak tylko zaktualizują swoją stronę internetową i umieszczą na niej program tegorocznej edycji. W Jarosławiu oprócz koncertów i klubu odbywa się cała masa różnego typu warsztatów. Chyba najważniejsze są codzienne spotkania z wykonawcami z dnia poprzedniego, na których mówią oni o swojej muzyce i odpowiadają na pytania słuchaczy. Codziennie odbywają sie też warsztaty chorału gregoriańskiego, na których każdy chętny może nauczyć sie podstaw tego rodzaju śpiewu. Mężczyźni obdarzeni zdolnościami wokalnymi mogą śpiewać w chórze festiwalowym, który pod koniec imprezy uczestniczy w jednym z koncertów. Są też inne warsztaty, poświęcone np. tradycyjnym tańcom, czy też warsztaty śpiewacze dla dzieci. Innym elementem odróżniającym jarosławski festiwal od podobnych imprez jest codzienna wspólna liturgia z chorałem gregoriańskim, na którą składają się Jutrznie, Nieszpory i Msze. Jutrznie i Nieszpory sprawowane są w tradycyjnym rycie dominikańskim, msze niestety w rycie nowym. Atrakcją są też wspólnie spożywane posiłki, na których można spotkać także gwiazdy festiwalu. Tematyka festiwalu nie jest tak szeroka jak tego w Starym Sączu. Obejmuje muzykę dawna od starożytności do baroku i archaiczne formy muzyki ludowej. Częściej są wykonywane utwory sakralne niż świeckie. Koncerty główne są zawsze w wykonaniu gwiazd międzynarodowego formatu. Miejsce dla amatorów jest w klubie festiwalowym, wspomnianym wyżej chórze, w czasie nocnego czuwania z piątku na sobotę i na ewentualnych koncertach dodatkowych. Warto też wspomnieć, ze Jarosław to bardzo piękne miasto, bogate w zabytki przede wszystkim architektury sakralnej, choć nie tylko. Myślę, że zachęciłem wystarczająco, czas teraz na przedstawienie programu tegorocznej edycji, jak zwykle za stroną festiwalową:

Niedziela, 17 sierpnia, godz. 20.00
ROSS DALY QUARTETT (Grecja)
Tradycyjna muzyka Krety

Poniedziałek, 18 sierpnia, godz. 20.00
ARS CANTUS (Polska, Wrocław)
Kompozycje Piotra z Grudziądza

Koncert nocny, poniedziałek, 18 sierpnia, godz. 23.00
TIM ERIKSEN (Stany Zjednoczone)
Amerykańskie pieśni tradycyjne

Wtorek, 19 sierpnia, godz. 20.00
BALLET DES NATIONS (Polska, Czechy, Słowacja)
Cracovia Danza & consortes

Środa, 20 sierpnia
CONFRATERNITA di SESSA AURUNCA (Wlochy)
Tradycyjne liturgiczne śpiewy polifoniczne

Koncert nocny, środa, 20 sierpnia, godz. 24.00
KAPELA BRODOW (Polska)
Polskie pieśni maryjne

Czwartek, 21 sierpnia, godz. 20.00
TASTO SOLO (Hiszpania)
Meyster ob allen Meystern
C. Paumann i XV-wieczna niemiecka muzyka na instrumenty klawiszowe

Piątek, 22 sierpnia, godz. 20.00
BAHRAM SARANG & CHAKAD (Iran)
Klasyczne pieśni perskie

Sobota, 23 sierpnia, godz. 20.00
UROCZYSTY KONCERT ZAMKNIĘCIA
Concerti da Chiesa; Vivaldi – Gloria
FESTIWALOWA ORKIESTRA BAROKOWA
dyr. Zbigniew Pilch i Tomasz Adamus
CHÓR FESTIWALOWY

Niedziela, 24 sierpnia, godz. 10.00
MISSA GREGORIANA
Msza Święta gregoriańska
Śpiewają uczestnicy warsztatów

WARSZTATY:
orkiestra barokowa
chór 1 Sacred Harp — amerykańskie wielogłosowe hymny chrześcijańskie
chór 2 utwory chóralne Antonia Vivaldiego
chorał gregoriański

Długopisy reklamowe a pióra klasyków

Gdy pisali Mickiewicz i Słowacki, a nawet Sienkiewicz długopisy reklamowe jeszcze nie istniały. Nie istniały zresztą nie tylko długopisy reklamowe, ale jakiekolwiek długopisy. Jakieś gadżety reklamowe pewnie istniały, ale nikt ich nie nazywał gadżetami reklamowymi.
Skoro nie istniały długopisy, a o piórach pisało wielu pisarzy, paradoksalnie głównie zapoznanych. ja ograniczę się do sławnych. Pisał o piórze w Janie Bieleckim Słowacki, nie mam jednak pojęcia, co on miał na myśli:
Oto się ciemne księgarnie otwarły,
Tu źródła bogactw w zapylonej ramie.
Czytam…Jak dziko ten język umarły
Pod piórem w kształty nieżywe się łamie.
Język i gorszy przesąd zakonnika
Jak rdzawa klamra myśl księgi zamyka.
Czy tu wygrzebiesz dzieła Giedyminów?
Czy głos Zygmuntów jak echo daleki?
Są to jak Sfinksy te ubiegłe wieki,
Mówią zagadką dziś ciemną dla synów.
Mickiewicz w Do przyjaciół Moskali wyrażał się jaśniej:
ta ręka od pióra i broni
Oderwana, i car ją do taczki zaprzągnął;
Dziś w minach ryje, skuta obok polskiej dłoni
I na koniec Kochanowski:
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony
Polecę precz, Poeta, ze dwojej złożony
Natury
Więc nie długopisy reklamowe i nie inne gadżety reklamowe, ale pióra zaprzątały umysły wielkich

Wózki widłowe i nie tylko widłowe

Jak się łatwo mozna domyslić wózki widłowe w klasycznej literaturze polskiej nie wystepują. Nie tylko zresztą wózki widłowe, ale i jakiekolwiek wózki są w niej rzadkoscią. A jako, że na bezrybiu i rak ryba, to skoro nie mozna o wózkach , to poczytajmy o wozach. Pierwsze wozy, jakie na myśl przychodzą to gwiazdozbiory niebieskie. Pięknie o nich pisze Mickiewicz w Panu Tadeuszu:

Nieco wyżej Dawida wóz, gotów do jazdy,

Długi dyszel kieruje do polarnej gwiazdy.

Starzy Litwini wiedzą o rydwanie owym,

Że niesłusznie pospólstwo zwie go Dawidowym,

Gdyż to jest wóz Anielski. Na nim to przed czasy

Jechał Lucyper, Boga gdy wyzwał w zapasy,

Mlecznym gościńcem pędząc w cwał w niebieskie progi,

Aż go Michał zbił z wozu, a wóz zrucił z drogi.

Teraz popsuty między gwiazdami się wala,

Naprawiać go archanioł Michał nie pozwala

Ten sam poeta pisał wcześniej o wozach w rzewnej balladzie Powrót taty:

Wtem slychac tarkot, wozy jada droga

I wóz znajomy na przedzie;

Skoczyly dzieci i krzycza jak moga:

„Tato, ach, tato nasz jedzie!”

Jak Mickiewicz, to Mickiewicz, a więc jeszcze Stepy Akermańskie:

Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu,

Wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi;

Śród fali łąk szumiących, śród kwiatów powodzi,

Omijam koralowe ostrowy burzanu.

Nie były to co prawda wózki widłowe, ani zresztą żadne wózki. Ale skąd by miały być wózki widłowe w klasyce?

Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie

Ostatnio TVPis w ramach batalii o utrzymanie podatku telewizyjnego, nie wiedzieć czemu zwanego abonamentem, jako jeden z argumentów podaje festiwale. Ich transmitowanie jest rzekomo forma realizacji misji telewizji. Pewnie i było, gdyby nie to, ze prawie wszystkie z tych imprez są dosyć niskich lotów. Było to widać po ostatnim festiwalu opolskim, którego przed totalną kompromitacją nie uchroniło nawet zatrudnienie dwóch czołowych bardów w roli prezenterów.

Na tle tej festiwalowej TVPowskiej chały jasną gwiazdą świeci jeden wyjątek, mianowicie Festiwal Kultury Żydowskiej na krakowskim Kazimierzu, który, po raz XVIII odbędzie się się w dniach 27 czerwca – 6 lipca bieżącego roku. Jest to poważna impreza, nie tylko artystyczna, ale także naukowa i edukacyjna. Oprócz koncertów są tutaj warsztaty, wykłady, filmy, spektakle teatralne wycieczki i wystawy. Same zaś koncerty przedstawiają najciekawszych wykonawców muzyki żydowskiej, tak świeckiej , jak i religijnej z całego świata. Tylko bilety nie są tanie.

Jak zwykle, po krótkim wstępie przedstawiam skrócony program festiwalu za stroną festiwalową, na której mozna się zapoznać z programem pełnym:

27.06 – piątek

20:44 Kabbalat Szabat – Powitanie Szabatu Synagoga Tempel ul. Miodowa 24

28.06 – sobota

22:00 KONCERT Waiting for the Nightingale: skarby piosenek jidysz i muzyki klezmerskiej Deborah Strauss, Jeff Warschauer i Michael Alpert (USA) Synagoga Kupa, ul. Miodowa 27

22:19 Meławe Małke – Pożegnanie Szabatu Synagoga Tempel,

29.06 – niedziela

19:00 Koncert Kantorów: Itzchak Meir Helfgot (Izrael), Azi Schwartz (Izrael), Benzion Miller (USA), akompaniator: Daniel Gildar (USA), Chór Neimah (Wielka Brytania), dyrygent: Marc Temerlies (Wielka Brytania) Synagoga Tempel,

30.06 – poniedziałek

19:00 Koncert: Zohar Fresco i Daniel Zamir (Izrael) Synagoga Tempel, ul. Miodowa 24

22:00 Koncert: La Diaspora Sefardi – Jordi Savall i Hesperion XXI (Hiszpania)

Synagoga Tempel, ul. Miodowa 24